" Những giọt lệ" - Bài thơ có giá trị nhân văn sâu sắc của Hàn Mạc Tử.

      

 

   Xin giới thiệu bài viết của cô giáo Hằng Nga, trường THPT Hoài Đức B, Hà Nội về một bài thơ của nhà thơ Hàn Mạc Tử với một đề tài mà khá nhiều nhà thơ của chúng ta đã từng quan tâm tới.

          "Nước mắt " là đặc ân mà chúa đã ban tặng riêng cho con người. Viết về " Lệ" có rất nhiều tứ thơ hay Xuân Diệu  từng viết:

" Trái đất ba phần tư nước mắt

Đi như giọt lệ giữa không trung"

Phạm Hầu viết về giọt lệ tình thổn thức như sau:

" Nàng và tôi, nhánh sầu chung rễ cội,

Kề vai nhau khi lệ với chiều rơi

Khi giọt sương âu yếm nhỏ lên người

Nàng và tôi là hai dòng lệ nối"

       Hàn Mạc Tử cũng viết về " Lệ" . Bài thơ " Những giọt lệ " mang đến cho người đọc rất nhiều suy tư.

Khổ thơ thứ nhất xuất hiện một câu hỏi thảng thốt: 

" Trời hỡi bao giờ tôi chết đi?

Bao giờ tôi hết được yêu vì

Bao giờ mặt Nhật tan thành máu

Và khối lòng tôi cứng tợ si?"

        Kì lạ thay khi con người tự hỏi " Bao giờ tôi chết đi"? Và lạ hơn nữa khi người ấy lạ tự hỏi một lần nữa" Bao giờ tôi hết được yêu vì"? Phải chăng con người ấy không muốn được yêu vì? Hay người ấy không muốn những ngưòi yêu mến mình phải đau khổ? Sự thật trong cuộc đời nỗi lo sợ nhất của chúng ta không phải là nỗi khổ của bản thân mình mà lo những người yêu quí ta phải đau khổ vì ta không thể , không có khả năng đền đáp lại họ. Hàn Mạc Tử cũng thế, trong hoàn cảnh khắc nghiệt của mình anh không thể đáp lại tình cảm đối với những người yêu quí anh . Cho nên thi nhân ước " Bao giờ mặt Nhật tan thành máu, Và khối lòng tôi cứng tợ si" . Khi mặt nhật không còn, khi cõi lòng tê cứng ta sẽ không phải đau lòng vì ta được yêu mà không đền đáp được nữa. Như vậy giọt lệ thứ nhất là giọt lệ khóc cho những người yêu quí thi nhân. Giọt lệ thật vị tha và cao quí.

Giọt lệ thứ hai thi nhân khóc cho mình:

" Họ đã xa rồi khôn níu lại

Lòng thương chưa đã, mến chưa bưa

Người đi một nửa hồn tôi mất

Một nửa hồn tôi bỗng dại khờ"

         Những người yêu quí ta đã xa , Hàn không níu lại, mặc dù tình thương họ giành cho Hàn và Hàn giành cho họ đều chưa đủ. Không níu lại nữa vì níu lại sẽ làm những người ấy đau khổ khôn nguôi khi chứng kiến Hàn đang từng ngày tan rữa vì bệnh tật. Nhưng họ đi rồi, lại để lại trong lòng nhà thơ nỗi trống trải đến tận cùng, đến mất mát: " Người đi một nửa hồn tôi mất, một nửa hồn tôi bỗng dại khờ". Giọt lệ khóc cho mình cũng thanh cao không kém những giọt lệ khóc cho người. Nó đầy đớn đau, thi nhân tự nguyện nhận hết về mình những đau đớn đó để cõi thế bớt lệ rơi.

Giọt lệ thứ ba là giọt lệ của tạo hoá khóc cho những số phận đau khổ như Hàn:

" Tôi vẫn còn đây hay ở đâu?

Ai đem tôi bỏ dưới trời sâu

Sao bông phượng nở trong màu huyết,

Nhỏ xuống lòng tôi những giọt châu?"

         Nhà thơ lai thảng thốt tự hỏi về sự tồn tại của mình: " Tôi vẫn còn đây hay ở đâu?" Và băn khoăn không biết " Ai đem tôi bỏ dưới trời sâu"? để đến lúc này nõi đau nhân thế tràn ngập cả không gian, cả không gian như ứa máu " Sao bông phượng nở như màu huyết" . Có biết bao nhân tài đã phải chịu những số kiếp thật cay đắng. Một lần nữa triết lí của Nguyễn Du lại văng vẳng bên tai ta : 

" Nỗi hơn kim cổ trời khôn hỏi

Cái án phong lưu khách tự mang"

Và cả đất trời cùng nhỏ lệ thương cho những kiếp người tài hoa bạc mệnh đó:

" Sao bông phương nở trong màu huyết

Nhỏ xuống lòng tôi những giọt châu"

        Những giọt lệ này đẹp như những giọt châu. Ở đây Hàn Mạc Tử tự thương mình cũng giống như Nguyễn Du tự thương mình hơn 200 năm về trước

" Chẳng biết 300 năm lẻ nữa

Người đời ai khóc Tố Như chăng?"

        Bài thơ có 3 khổ thơ  như ba giọt lệ ở cỗi đời. Cả ba giọt lệ đó đều rất đẹp, rất cao quí. Đọc " Những giọt lệ" của Hàn Mạc Tử , người đọc ai cũng sẽ chạnh lòng thương cho một ai đó, thương cho một điều gì đó ở cõi thế gian này. Nói như lời đề từ trong truyện ngắn " Nước mắt " của Nam Cao: " Người ta chỉ xấu xa hư hỏng trước đôi mắt ráo hoảnh của phường ích kỉ. Và nước mắt là miếng kính biến hình vũ trụ". Bài thơ chính vì lẽ đó mà có giá trị nhân văn vô cùng sâu sắc.

Những giọt lệ _( Hàn Mặc Tử )

Trời hỡi, bao giờ tôi chết đi?
Bao giờ tôi hết được yêu vì,
Bao giờ mặt nhật tan thành máu
Và khối lòng tôi cứng tợ si?

  

Họ đã xa rồi khôn níu lại,
Lòng thương chưa đã, mến chưa bưa…
Người đi, một nửa hồn tôi mất,
Một nửa hồn tôi bỗng dại khờ.

   

Tôi vẫn còn đây hay ở đâu?
Ai đem tôi bỏ dưới trời sâu?
Sao bông phượng nở trong màu huyết,
Nhỏ xuống lòng tôi những giọt châu?

CHUYÊN GIA KINH TẾ NỔI TIẾNG PHẠM CHI LAN PHẢN ĐỐI ĐỀ ÁN 12.000 TỶ XÂY TRỤ SỞ BỘ GTVT

Như đã đưa tin, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải (GTVT) Đinh La Thăng vừa phê duyệt đề án trị giá 223.000 tỉ đồng để hiện đại hóa trụ sở làm việc, cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, phát triển đội tàu biển, máy bay, đào tạo nguồn nhân lực theo đề án công nghiệp hóa - hiện đại hóa Bộ GTVT đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030.

Theo đề án, để hiện đại hóa công tác quản lý, chỉ đạo điều hành ứng dụng công nghệ thông tin trong khối hành chính sự nghiệp và trường, viện cần tới 278 tỉ đồng tới năm 2030 cho 24 danh mục phần mềm, cơ sở dữ liệu (153 tỉ đồng giai đoạn 2012-2015 và 125 tỉ đồng cho giai đoạn 2016-2020). Riêng khối doanh nghiệp cần tới hơn 227 tỉ đồng đến năm 2030 cho các loại phần mềm quản trị doanh nghiệp.

Với việc đầu tư, nâng cấp nhà làm việc đảm bảo tiêu chuẩn tại văn phòng bộ, tám tổng cục, cục chuyên ngành và 22 tổng công ty, sáu trường, viện, Bộ GTVT ước tính cần 12.174 tỉ đồng cho đến năm 2030 (riêng từ 2012-2015 cần 7.950 tỉ đồng). Trong đó, đầu tư trụ sở văn phòng bộ là 1.000 tỉ đồng và các tổng cục, cục là hơn 4.800 tỉ đồng. Số tiền đầu tư này nhằm xây dựng trụ sở mới cho một số cục chưa có trụ sở làm việc, nâng cấp trụ sở làm việc của các đơn vị đã chật chội, xuống cấp.

Ngay sau khi đề án được phê duyệt, đã có khá nhiều thông tin trái chiều về đề án này. Để hiểu rõ vấn đề hơn, Phóng viên báo Giáo dục Việt Nam đã có cuộc phỏng vấn chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan về vấn đề này.

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan (Ảnh T.T)

PV: Bà nghĩ gì về đề án vừa được Bộ trưởng Đinh La Thăng ký duyệt liên quan đến việc nâng cấp nhà làm việc đảm bảo tiêu chuẩn tại văn phòng bộ, tám tổng cục, cục chuyên ngành và 22 tổng công ty, sáu trường, viện của Bộ GTVT?

Chuyên gia Phạm Chi Lan: Tôi nghĩ, hiện tại muốn có một trụ sở khang trang hiện đại là nguyện vọng chính đáng của tất cả các đơn vị như các doanh nghiệp cũng như các cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, vấn đề ở đây là bộ xây dựng thì sẽ dùng tiền ngân sách. Và trong điều kiện kinh tế hiện nay đang khó khăn như thế này, ngân sách nhà nước đang có đòi hỏi thắt chặt chi tiêu, đầu tư từ ngân sách để vừa tăng hiệu quả và vừa giảm bớt những gánh nặng trên những nguồn nộp thuế thì đề xuất này của Bộ GTVT là không hợp thời.
PV: Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, chính phủ đang thực hiện việc cắt giảm chi tiêu, kiềm chế lạm phát, việc duyệt đề án này của bộ GTVT nói lên điều gì, thưa bà?

Chuyên gia Phạm Chi Lan: Nó thể hiện là hình như Bộ GTVT không nghĩ đến bối cảnh chung mà chỉ đề xuất riêng cho mình như vậy. Thêm nữa là ngành GTVT cũng là ngành còn đòi hỏi đầu tư rất nhiều để cải thiện hạ tầng giao thông chung đỡ ách tắc cho xã hội hiện nay nhưng mà mọi việc trong vài tháng nay bộ GTVT đề xuất đều là đánh qua phí vào đầu người dân. Trong khi những biện pháp để cải thiện hạ tầng giao thông thì chưa thấy đâu.
Vậy mà bây giờ tiền lại muốn dồn vào để đầu tư cho trụ sở hoành tráng như vậy thì thử hỏi ngân sách dành cho giao thông rồi ngân sách lại dùng để cho Bộ GTVT xây dựng trụ sở lớn như vậy thì liệu hạ tầng giao thông có cải thiện được trong thời gian tới hay không? Đó cũng là trách nhiệm của bộ và bộ phải nghĩ tới. Nếu có sự ưu tiên của bộ bây giờ thì đó nên là sự ưu tiên cho phát triển hạ tầng giao thông hơn là cho việc xây dựng trụ sở bộ, các tổng cục và cục của ngành.


PV: Thời gian vừa qua, bộ trưởng Đinh La Thăng có nhiều đề xuất liên quan đến chuyện thu phí gây nhiều dư luận trái chiều. Trong một cuộc phỏng vấn, Bộ trưởng Thăng có nói tới vấn đề thu phí là để có kinh phí làm giao thông. Tuy nhiên, nay Bộ GTVT lại có đề án như vậy thì theo bà, việc này có gây ra hiểu nhầm cho người dân về việc bộ thu phí để xây dựng trụ sở?

Chuyên gia Phạm Chi Lan: Tôi không nghĩ là sẽ gây ra hiểu lầm như vậy đâu. Bởi vì có muốn huy động được tiền của dân thi cũng phải hỏi ý kiến của dân, phải có sự phê duyệt của Quốc hội và nhất là sự đồng tình từ người dân chứ không phải muốn thu bao nhiêu là thu được. Thêm nữa là nếu có thu được phí từ dân để cải thiện hạ tầng thì cái đó phải được đầu tư vào hạ tầng đồng thời có sự giám sát của người dân chứ không phải ngành giao thông thu được rồi thì muốn tiêu gì thì tiêu.
Nếu danh nghĩa là thu để cải thiện hạ tầng GTVT mà thực tế lại thu để xây dựng trự sở thì điều đó không thể có được.

PV: Vấn đề xây dựng trụ sở to hoành tráng, mua xe “xịn” đã từng chịu nhiều chỉ trích từ dư luận. Theo bà, với đề án như vậy của Bộ GTVT, dư luận có để yên?

Chuyên gia Phạm Chi Lan: Tôi tin chắc, xã hội sẽ không để cho Bộ GTVT làm như vậy. Và cả chính phủ, quốc hội cũng sẽ không để cho Bộ GTVT làm như vậy. Sẽ không có hiểu nhầm đó vì người dân hiểu rằng tiền họ đóng để làm gì. Xã hội bây giờ thông tin rộng rãi và người ta hoàn toàn có thể phản hồi ngay khi có vấn đề.

Tôi nghĩ là dư luận sẽ lên tiếng thậm chí là lên án một đề án như vậy. Và cho dù tiền của dự án như vậy, Bộ GTVT có thể huy động từ chỗ này chỗ khác trên danh nghĩa là ủng hộ bộ, hỗ trợ bộ thì tiền từ mặt bằng cũ hiện nay được nhà nước cho phép bộ bán đi lấy tiền xây dựng trụ sở mới cũng không phải là hợp lẽ. Vì trụ sở hiện nay bộ đang dùng, nhà nước quyết định di dời đi thì đó là đất của công, tài sản của quốc gia chứ không phải tài sản của riêng các bộ. Cái này không phải do bộ làm ra nên bộ muốn tiêu gì thì tiêu.

Các cơ quan nhà nước phải hiểu rõ, mọi nguồn đầu tư và phát triển đều là từ ngân sách, từ tiền thuế của người dân chứ không phải là từ đâu cả. Bộ không phải là cơ quan kinh doanh nên cũng không có quyền nói vì tôi kinh doanh tốt nên được doanh nghiệp cho hưởng cái nọ, cái kia. Điều đó là không thể có được. Ngay cả việc Bộ trưởng Thăng nhận cái xe do một đơn vị phía dầu khí tặng cũng đã làm xôn xao dư luận và hầu hết ý kiến được đưa ra thì tôi hiểu người dân không đồng tình kể cả nguyên lãnh đạo của các cơ quan.


PV: Trong đề án có nêu: với nguồn vốn đầu tư cho các hạng mục nhà làm việc, trang thiết bị, dự án, đào tạo nghề, Bộ GTVT đề nghị các doanh nghiệp tự huy động, cân đối các nguồn vốn tự có, vốn vay, ODA, vốn huy động từ xã hội. Bà nghĩ sao về vấn đề này?

Chuyên gia Phạm Chi Lan: Tôi cho rằng phải có 2 việc phải tách bạch ra: trụ sở của bộ là cơ quan công quyền là trụ sở của cơ quan nhà nước, không có doanh nghiệp lẫn vào đó. Không thể lẫn lộn trụ sở của bộ với trụ sở dành cho doanh nghiệp. Đã là doanh nghiệp dù là thuộc bộ và là doanh nghiệp nhà nước thì cũng phải lo trụ sở riêng. Nếu bộ GTVT để chung một “rọ” thì sẽ tạo ra sự không minh bạch rất lớn, từ đó sẽ tạo sự hiểu nhầm trong chi tiêu.

Tôi cho rằng bộ GTVT xây dựng thì lo cho trụ sở của bộ, nơi làm việc cho bộ trong điều kiện ngân sách cho phép nếu phù hợp với yêu cầu hiện nay của nhà nước về việc di chuyển bộ để tập trung vào một số nơi và ra khỏi trung tâm thành phố thì điều nhà nước cũng sẽ bố trí một khoản ngân sách nhất định cho việc đó.
Tiền xây dựng của bộ không thể nói là tự huy động từ ODA hay là vay mượn ở đâu được vì ODA suy cho cùng cũng là đất nước mình đứng ra vay đất nước khác rồi gánh nặng trả sẽ đè nặng lên vai các thế hệ sau này nếu không phải trả sớm ngay bây giờ. ODA không phải là tiền cho không. Không có chuyện bộ nọ bộ kia đứng ra huy đọng ODA cho mình để xây dựng trụ sở cho mình được. Tôi nghĩ là các nước cung cấp ODA cho mình cũng không ai cung cấp cho việc xây dựng trụ sở cơ quan. Họ cũng phải chịu sự giám sát của người dân đã đóng tiền cho chính phủ nước khác đã cung cấp ODA cho mình.
Còn các nguồn khác thì tôi cũng không nghĩ là nhà nước đứng ra đi vay. Tôi tin là chính phủ không cho phép các bộ được tùy tiện đứng ra tự đi vay để làm việc nọ việc kia nhất là đi xây trụ sở cho mình.
Tóm lại, tôi hoàn toàn không ủng hộ đề án này của bộ GTVT. Tôi nghĩ rằng trên đất nước này còn rất nhiều nơi người dân đi đường vẫn phải lầy lội. Nói trong ngành giao thông thì với số tiền hàng nghìn tỉ đồng như vậy không dám nói là sẽ phủ kín đường nhựa trên đất nước này nhưng nó sẽ giúp cho dân bớt khó khăn đi. Tôi tin với một Bộ trưởng bộ GTVT có lương tâm, các cán bộ có lương tâm thì đó là điều hạnh phúc hơn là việc ngồi trong một trụ sở to hoành tráng.
Rộng hơn, trên đất nước này còn thiếu bao nhiêu trường học, bao nhiêu bệnh viện, các cơ sở y tế phục vụ cho người dân. Tôi nghĩ con số như vậy là quá lớn trong khi nhà nước đang còn yêu cầu phải cải cách hành chính, thu hẹp hoạt động, tổ chức hoạt động sao cho hợp lý.

Cảm ơn bà đã trả lời phỏng vấn!

Theo GDVN

CÂY CỎ VÔ ƯU ( Bài 1) - VÕ CHÂN CỬU

“Tôi” là Ai ?

Mở đầu cho đợt tản mạn này định lấy tựa là “Vô ưu Hoàng Ngọc Tuấn”, Chợt nghĩ, chúng tôi có một tính chung là ít thích ai nói về mình. Vậy thì cứ chọn đại những biểu từ có nghĩa chung chung nhất…

Một chiều cuối hạ đầu thu đâu đó, Hoàng Ngọc Tuấn (HNT) về nhà đưa cho con tôi mấy chiếc bánh và một cành hoa nhiều nụ rồi lẳng lặng lên chỗ của anh trên gác. Cháu Ty, con gái thứ 2 của tôi, năm đó chừng 14 tuổi. Cháu cầm nhành hoa vô đưa cho mẹ, không nhịn được cười, la lên: Chú Tuấn lần đầu mang về cái này. Mẹ xem, hình như chú có “bồ” !
Vốn ở trong Gia đình Phật Tử ngày xưa, vợ tôi lật qua lật lại nhành hoa hồi lâu rồi bảo: hoa “vô ưu” đó con. Hãy đem cắm vào bình.
Thanh sạch
Loài hoa này vốn ở Ấn Độ, ở Việt Nam chỉ trồng được ở một số nhà chùa. Hoa mọc từng chum, cánh phơn phớt tím đào. Nhưng có lẽ do truyền thuyết là nó ở bên cạnh Thái tử Tất Đạt Đa vào thời khắc ngài thành Phật nên ở Việt Nam, những chùm hoa lành nhiều nụ đều được gọi là hoa vô ưu. Cây Asoka (Bồ cạp nước) có gốc từ Nhật Bản, thân cây lớn, hoa vàng từng chùm phủ cành. Nhưng có lẽ vì thấy nó thanh sạch nên nhiều người cũng phong cho nó là hoa “vô ưu” !
Sự cố gây ngạc nhiên của HNT xảy ra vào khoảng đầu thập kỷ 1990. Công nghệ Internet mới bắt đầu phổ biến ở Sài Gòn. Tên tuổi HNT, nhà văn ở Sài Gòn trước 75 được nhiều người yêu mến. Nhưng bạn bè quen biết lại khá ngạc nhiên khi đọc những dòng cậy đăng của anh trên báo Tuổi Trẻ. Anh nói rõ: HNT hiện đang sống ở Việt Nam, không có “liên quan” gì đến bút danh trùng lập được ký ở một tờ tạp chí văn nghệ và trên mạng ở nước ngoài (HNT này ở Australia).

Nghĩ cũng buồn cười. Nhưng chỉ những người làm văn nghệ trước 75 đang còn ở Sài Gòn, phải kiếm sống nhờ các khoản nhuận bút từ những bài dịch, hay bài viết vô thưởng vô phạt thường xuyên được in báo, thì mới rõ được nguồn cơn. Để gây hiểu lầm, tuyên huấn chỉ xuống triệt đường kiếm sống là rớt mồng tơi !
Với sự gia tăng của lĩnh vực tin học, việc ngồi dịch các mẩu bài từ báo nước ngoài chuyển về theo đường nhanh nhất (đặt mua lại từ sọt rác các chuyến bay đến Tân Sơn Nhất), phải âm thầm lụn bại. Nên HNT dần dần chuyển sang viết nhiều hơn về bóng đá, hoặc cho các chuyên mục “cười”. Nhưng sau lần phải “xưng danh” ấy, anh lại ngày càng “vui vẻ” hơn ! Tuấn nổi tiếng là một người lập dị và khó tính. Thường khi vào các quán bia bình dân, anh chỉ ngồi một mình (lúc này bạn bè Việt Kiều chưa về nước, nên mấy khi anh được kéo ghế trong nhà hàng!). Bạn không hẹn, hoặc người nào đó rủi “mến danh” tự động xách ly qua hỏi chuyện, thì sau cái cụng xã giao, anh sẽ đứng dậy qua chỗ khác ngồi lặng lẽ.
Sau khi đem về chùm hoa vô ưu, anh lại “lên lịch” gặp nhau mỗi tuần tại quán 81 (Căng –tin Hội văn nghệ sĩ. Hoặc khi bất ngờ gặp các “bạn bia” hợp ý - như các nhà thơ Phù Hư, Nguyễn Lệ Tuân (nay đã mất), hoặc Trần Từ Duy (lúc đó còn hàn vi), thì Tuấn vẫn có thể ngồi uống dăm ba chai, nói cười xả láng. Cung cách mới này được HNT giữ đến ngày cuối đời.
Năm nay (Nhâm Thìn) nhuần 2 tháng 4, nếu không thì đã sắp đến ngày các bạn kỷ niệm anh giã biệt cuộc đời (4-6 âm lịch). Điều gì đã tạo nên sự thay đổi trong con người Tuấn ? Nhớ lại chùm hoa lạ anh mang về, tôi nói với nhiều người chơi thân: Chắc là Tuấn bắt đầu “vô ưu” ! Các cây bút tự do thường ít vường vào lễ nghi thánh thần. Nên chùm hoa ấy chắc là của một thiếu nữ mới đi chùa về trao anh !

Câu hỏi cũ
Điều đó có lẽ đúng. Những người chơi thân với Tuấn dần dà đã biết trong “thời khóa biểu hàng tuần của anh” có một ngày khá bận rộn. Những cặp nhân tình lúc này thường phải chở nhau về tận Biên Hòa. Ở đó các khách sạn sớm “đổi mới”, không bắt khách thuê phòng phải xuất trình giấy “hôn thú” ! Vào ngày đó anh mới được cỡi lại xe Honda (của người yêu), chứ thường ngày vẫn trên chiếc xe đạp trành ! Ai cũng mừng là Tuấn bắt đầu “vô ưu”, Từ chỗ một nhà văn “Best seller”, anh đã bỏ được mộng thai nghén, sáng tác văn chương ! Mà viết ra (thực sự là sáng tác), muốn đăng được lên báo hay in cũng không phải dễ. Lý lịch, tư tưởng của anh ra sao ? Viết bỏ ngăn kéo lại càng thêm mệt. Và tốn sức. Lại rủi lúc vui miệng tiết lộ, có một cò mồi nào đó vốn là người quen biết cũ trong giới, nay muốn “tiến thân”, thì lại càng them mệt. Vậy thà tạm ngưng hay bỏ quách. Tôi cũng vậy !
“Viết cho ai, viết để làm gì ?”. Câu diễn đạt vốn có tự muôn đời trong văn chương nay lại sắc mùi “quan điểm”. Câu khẳng định của “thần tượng” J.P. Sartre trước kia mang mùi triết học : Tôi tư duy là tôi tồn tại ! Nhưng vào thời văn nghệ độc quyền, câu nổi tiếng của một nhà thơ “lớn”: Tôi là ai giữa mùa thay đổi ấy ?lại muốn bạn phải “thức tỉnh”: Chọn một dòng hay để nước trôi. Muốn có tem phiếu, anh phải là một “con người mới”…
HNT là ai ? Giới văn nghệ Miền Nam nếu không ưa nhau thì chỉ ít gặp nhau. Sự cãi cọ về “thẩm mỹ”, “trường phái” xảy ra trên mặt báo có khi chỉ là chuyện giỡn, gặp nhau vẫn vui vẻ, chơi chung. Nhưng sau 75, tất cả những gì gọi là văn chương đều bị đánh đổ sập, “văn học Miền Nam” chỉ là một cõi chợ trời – như khẳng định của một viên chức làm “nhà phê bình” tại các lớp học “nâng cao tư tưởng” dành cho văn nghệ sĩ. Mất hết tất cả rồi, thôi hãy để chon vùi, việc gì tự những người trong cuộc lại có cái nhìn lệch lạc. Nhà văn (người sáng tác nói chung) thường dễ cảm xúc khi có ai đó nhìn không đúng về mình. Có lẽ điều đó đúng nên có một lần tôi và các bạn thân đã chứng kiến HNT nổi giận. Hôm đó là ngày làm tuần của thân sinh tôi (năm 1987) tại nhà. Một bạn là nhà văn nổi tiếng với nhiều truyện về bản thân “lao công đào binh”. Sau mấy cốc bia làm ngà ngà, anh buộc miệng “nhận định” HNT chỉ là nhà văn của “tuổi mới lớn”. Bất ngờ từ tay Tuấn, một ly bia được ném vào tường, vỡ toang. Anh em vuốt giận cả 2 cây bút khác “trường phái”. Rồi thôi. Tuấn chỉ lầm lì ngồi đốt thuốc củi tới khi tan hàng.

Bóng thời gian…
HNT nổi tiếng là một nhà văn của giới tuổi trẻ. “Tuổi mới lớn” cũng là tuổi trẻ ! Nhưng tuổi trẻ lại có nghĩa là những gì tươi đẹp nhất và không bị giới hạn bởi các khung. Chỉ là nhà văn của “tuổi mới lớn” có khi lại không phải là nhà văn, theo nghĩa người vốn có những ưu tư về thân phận con người. Để giải quyết “vấn nạn” ưu tư này, nhiều cây bút đã lần lượt chọn theo đường tôn giáo, hoặc “ca tụng xác thịt”, tóm gọn là “đạo” và “dục”. Nhà văn của tuổi trẻ HNT ra sao ? Nét đẹp nào của nhà văn trên cõi trần gian ? Tìm câu trả lời này thật khó.
Cuộc đời lại có những diễn biến khó ngờ. Mới tháng 5 vừa qua, Trần Quốc Định nhắn tôi và Phạm Việt Cường, Phù Hư-những bạn thân giai đoạn cuối đời HNT, đến để anh trao lại mỗi người một tập truyện “Ở một nơi ai cũng quen nhau”-bản dành cho tác giả- mới được nhà xuất bản Thời đại liên kết với một công ty văn hóa phẩm tái bản. Phạm Chu Sa là người làm việc cho công ty liên kết mới tung ra loạt sách này, với 4 tựa sách của HNT, Từ Kế Tường, Đinh Tiến Luyện và Đoàn Thạch Biền. Sách in theo loạt “Pocket book”, gáy dán keo, mỗi bìa trình bày theo mô típ in hình một nữ ca sĩ-tài từ Hàn quốc. Ngoài bìa, tên tác giả, các chữ Tuấn, Tường, Luyện, Biền được in khá lớn. Tuổi mới lớn vẫn thường thích các truyện diễn tả cảm xúc “mới biết yêu”. Và các nhà làm sách qua “nghiên cứu thị trường” cứ nghĩ đây là các sách sẽ bán khá chạy. Nhưng, sách chỉ in 1000 bản, mà nghe đâu không được tiếp nhận nồng nhiệt lắm. Phạm Chu Sa sau đó cho biết: ngay cả các sinh viên mới tốt nghiệp đang làm trong công ty liên kết, hiện tại cũng không biết HNT là ai. Hay tại thiếu công đoạn PR (lăng xê trên báo) ? Nhiều người đọc và cây viết mới sau đó đã nói với tôi: Tuổi trẻ bây giờ sống khác xưa, suy nghĩ khác xưa. Hơi đâu ngồi mơ mộng, tưởng tượng như lứia các anh. Vậy họ thích gì ?- Dâm loạn? bạo lực ? như “bóng đè”. Qua một bài nghiên cưứ trên mạng về sách Việt ở Mỹ, tôi nghe nói ở hải ngoại, sách thuần văn học cũng bán rất khó. Người mua chỉ thích các sách tạo “Xì căng đan” về chính trị, hoặc hồi ký, đời tư của các chính trị gia, tài tử nổi tiếng.
Nghĩ lại cũng buồn. Tôi tự an ủi: giá như sách trước 75 in lại theo kiểu tuyển tập hay toàn tập, đóng bìa cứng, dành cho các nhà sưu tập, người lớn tuổi muốn lưu giữ lại một thời đã mất. Thì có lẽ sẽ bán dễ hơn.
Nhiều cây bút, kể ở ở trong và ngoài nước, vẫn không ngần ngại cho rằng bề sâu của các tác phẩm văn chương Việt Nam, kể cả thơ, vẫn còn rất kém so với các nước Âu Mỹ. Mặc cảm nhược tiểu, hay vì những lý do ngoài văn chương ? Tôi tự an ủi mình: Trong thi ca, vì tiếng Việt là một ngôn ngữ riêng, thế giới chưa thể đồng cảm qua bản dịch được.

Câu trả lời
“Tôi là ai”. Tình cờ lật trang cuối cuốn sách mới tái bản của HNT, Tên truyện “Ở một nơi ai cũng quen nhau-OMNACQN” cũng được chọn làm tên sách. Những dòng cuối truyện, HNT đã tự trả lời:
…”Có một người trong những khi thoát ra khỏi sự ào ạt của đời sống, muốn chụp bắt lại nguyên vẹn hay một phần nào quá khứ của hắn, những kỷ niệm tươi đệp hay buồn bã. Một người mà trí nhớ khốn khổ của hắn rất lờ mờ đến nỗi mỗi khi muốn nhớ lại điều gì, hắn chỉ nhớ những chi tiết vô vị nhất, còn bao nhiêu chuyện quan trọng hắn đều quên hết cả. Thế mà lúc nào hắn cũng ao ước được tìm lại hình ảnh của bạn người thân thiết với hắn, của chính hắn, trong khu vườn cỏ dại. Người ấy là tôi.
Tôi là một người mà hồi đó nếu ai có muốn tìm gặp, xin cứ đi vào khu vườn cỏ, đến quán cà phê vào lúc ban đêm và hỏi bất cứ một người naà ở đấy:
- Anh có thấy một thằng người Huế, hơi gầy, tóc dài không chải, áo quần bê bối, miệng hay hát những câu kỳ cục, thường hút một thứ thuốc lá hiệu Lạc Đà, hay bó gối ngồi một mình với dáng cô độc buồn bã. Nhưng thật ra hắn không có gì buồn cả đâu, đôi khi hắn sung sướng kinh khủng mà vẫn cứ mang bộ mặt thảm hại ấy như thường. Anh có biết thằng đó không ?
Chắc chắn là ngưới nào đó cũng sẽ trả lới bằng một cái gật đầu, vì họ đều quen biết hắn, cũng như ở đây mọi người đều quen biết nhau.
(1969)
Cũng với tựa sách này, năm 2005 chị Đặng Hòa Bình, một người đọc mê văn HNT đã tự bỏ tiền ra in tập sách tại Mỹ dưới nhãn hiệu NXB Hòa Bình, do Hoàng Xuân Sơn viết lời tựa. Hai tập OMNACQN in tại Mỹ và Việt Nam khác nhau vì các truyện có do người sưu tập chọn ra tuỳ tư liệu có trong tay (37 năm đã có nhiều thất tán). Trước 1975, chị Hòa Bình đã tình cờ gặp được NHT, và làm quen với nhà văn. Dù chưa nói nhiều chuyện, nhưng người độc giả đặc biệt này vẫn giữ hình ảnh và những trang văn của người mình quý mến. Gặp chúng tôi tại Sài Gòn tháng 12-2011, Hòa Bình cho biết sẽ tiếp tục để in thêm một tập sách thật xứng đáng của HNT.
Khó mà diễn tả được hạnh phúc của một nhà văn từng tự hỏi “Tôi là ai”.

Người phụ nữ Việt Nam qua bài thơ " Cảm Xúc" của Hồ Dzếnh

            Hồ  Dzếnh là một nhà thơ rất mực khiêm nhường suốt đời ẩn thân trong một cuộc sống cần lao bình dị, nhưng không hề bị những người đã từng đọc thơ ông quên lãng. Hôm nay nhân “giở bồ sách cũ”, tôi tìm lại tập thơ của ông do tôi tuyển chọn và NXB Đồng Nai đã cho ra mắt vào năm 1997. Một lần nữa, tôi đã thực sự xúc động khi đọc bài thơ mà tôi đã trân trọng đặt ở vị trí đầu tiên trong tuyển tập. Đó là bài “Cảm xúc”. 

           Là  nhà thơ mang hai dòng máu Hoa – Việt (mẹ ông nguyên là một “cô lái đò” ở Thanh Hoá), sinh ra và lớn lên khi đất nước còn đang chìm trong cảnh nô lệ lầm than, hồn thơ của Hồ Dzếnh như thể một hạt “lệ ngọc” được kết tinh từ cuộc đời lam lũ của cha, của mẹ, của bản thân và của đồng bào ông. Sâu xa hơn nữa, nó được kết tinh từ lịch sử của hai dân tộc Việt, Trung, tuy không thiếu những trang oanh liệt, nhưng mênh mang nơi cõi thế, dường như vẫn là cái “bể khổ” mà hằng hà sa số kiếp người đã trầm luân qua bao nhiêu thế kỉ…
           Tình và ý trong bài thơ “Cảm xúc” là  một tiếng nói, một cách cảm nhận mới mang chiều sâu suy tư và cảm xúc của một nhà thơ hiện  đại đối với hình tượng người con gái, người phụ  nữ Việt Nam truyền thống. Tác giả đã nhanh chóng phát hiện được thực chất bi kịch của số phận họ, và đã đi thẳng vào trung tâm của bi kịch ấy:

Cô  gái Việt Nam ơi!

Từ  thuở sơ sinh lận  đận rồi.

Tôi biết tình cô  u uất lắm,

Xa nhau đành chỉ nhớ nhau thôi.

                                        

              Những câu thơ ấy chứa đựng niềm cảm thương sâu sắc của một trái tim mang nặng tình nhân ái nhưng rơi vào bế tắc bởi chưa có cách nào giải toả được. Vì vậy nỗi cảm thương ấy đã bị ứ nghẹn lại trong lòng nhà thơ. Nhưng vấn đề trọng yếu nhất đã được nêu lên: nhờ một linh cảm nhạy bén, nhà thơ biết rõ rằng có một sự ứ nghẹn gay cấn hơn nhiều ở phía “cô gái Việt Nam” được ông diễn đạt bằng mấy từ: “tình cô u uất lắm”. Nhà thơ đã phát hiện được cái nỗi đau ngầm, cái “vấn nạn” vẫn hiển nhiên tồn tại nhức nhối ở “cô”, cho dù suốt đời cô đã phải ráng hết sức nhấn chìm nhân bản của mình, phải khốn khổ học cho kì được tính “nhẫn” mà gia đình và xã hội gay gắt đòi hỏi cô phải có. Nỗi đau ấy, vấn nạn ấy là gì? Là nỗi khát thèm được người khác biết đến con người và số phận của mình, cảm thông, chia sẻ và an ủi! Trong xã hội Việt Nam, khi mà ánh sáng của một thời đại thật sự văn minh và tiến bộ chưa dọi tới, sự hiểu biết, cảm thông, chia sẻ ấy hình như rất ít ỏi, thậm chí có khi nó còn trở thành sự vô cảm. Đến như vợ của Tú Xương – nhà thơ đã để lại thi đàn bài thơ “Thương vợ” nổi tiếng “Quanh năm buôn bán ở mom sông…” còn phải thở than trách móc rằng “Cha mẹ thói đời ăn ở bạc/ Có chồng hờ hững cũng như không” nữa là! Chính vì hiểu thấu tâm tư ấy của cô gái Việt Nam mà Hồ Dzếnh đã mạnh dạn miêu tả thực chất tấn bi kịch của đời cô:
   

Cô chẳng bao giờ biết bướm hoa,

Má  hồng mỗi tiết mỗi phôi pha.

Khi cô  vui thú là khi đã

Bồng bế  con thơ, đón tuổi già!

                                      

            Vẻn vẹn có bốn câu thơ với vài nét chấm phá  mà tất cả cuộc đời, tất cả số  phận đáng thương của cô gái Việt Nam được lột tả chính xác, giống như những thước phim quay vội nhưng sắc nét!
             Người ta nói không sai: một nỗi đau khổ được chia sẻ  sẽ chỉ còn lại một nửa nỗi đau khổ. Tôi tin rằng bất kì người phụ nữ Việt Nam nào  đọc những câu thơ này cũng cảm thấy xúc động, cũng thấy lòng phần nào vợi bớt khổ đau, và cũng thầm cảm ơn tấm lòng quý hoá của nhà thơ quá cố, cũng muốn thắp cho ông một nén hương tưởng nhớ.
               Có  phải nhà thơ Hồ Dzếnh đã phóng đại tấn bi kịch của cô gái Việt Nam chăng? Tôi xin bày tỏ: trên thực tế, ở nửa đầu thế kỷ XX, thời đại “văn minh Âu hoá” tuy đã mở màn trên đất nước ta, nhưng trừ một số ít phụ nữ ở các thành thị, cuộc sống được ít nhiều thay đổi, tự do hơn, còn ở hầu hết các vùng nông thôn rộng lớn thì – đúng như nhà văn Tô Hoài đã viết – “cuộc sống không một chút thay đổi, như trong tranh vẽ” (Xóm Giếng ngày xưa). Chính Hồ Dzếnh đã lí giải về sự thật này như sau:

Ngọn gió  thời gian đổi hướng rồi,

Thế  hệ huy hoàng không đủ xoá 

Nghìn năm vằng vặc  ánh trăng soi.

                             

              Thế nhưng trong khi nhận thức thực chất tấn bi kịch của người con gái Việt Nam xưa, tâm hồn thi nhân của Hồ Dzếnh đã đồng thời lĩnh hội được đầy đủ về những phẩm chất vàng ngọc của họ. Phát hiện ấy đã tạo nên một sự đối lập triệt để giữa hai phạm trù ĐAU KHỔ - CAO QUÝ khả dĩ gây ra được những hiệu ứng sắc cạnh về trí tuệ và những cảm xúc mãnh liệt về tình cảm – những cái làm nên đặc trưng của văn chương kim cổ.
                 Chính người con gái, người phụ nữ Việt Nam nói chung, đã tạo nên những vẻ đẹp vô ngần gắn liền với quê hương xứ sở thân yêu:

Tôi  đến đây tìm lại bóng cô,

Trở  về đường cũ, hái mơ  xưa.

Rau sam vẫn mọc chân rào trước,

Son sắt, lòng cô  vẫn đợi chờ.

                                      

                  Phải, những người con gái Việt Nam chân chính không khi nào đánh mất đức hạnh cao quý của phụ nữ phương Đông, cũng không bao giờ để lụi tắt niềm tin vào tương lai của cuộc sống. Họ tuyệt nhiên không bao giờ là những kẻ lánh đời và yếm thế. Câu thơ “Son sắt, lòng cô vẫn đợi chờ” gợi nhớ đến câu thơ của Hồ Xuân Hương “Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn/ Nhưng em vẫn giữ tấm lòng son”. Thơ Hồ Dzếnh đã cho chúng ta thấy vẻ đẹp và đức hạnh của người phụ nữ Việt Nam là bất hủ với thời gian.
                 Nhà  thơ cũng không quên ghi nhận biết bao “công lênh”  của những cô gái Việt đã đóng góp cho quê  hương đất nước bằng nết chịu thương chịu khó và đức quên mình, khiến chúng ta càng khâm phục bao nhiêu thì càng thương cảm bấy nhiêu:

  Dải lúa cô trồng nay đã tươi,

Gió xuân ý nhị vít bông, cười…  

Ai hay lòng kẻ từng chăm lúa

Trong một làng con, đã héo rồi!

                              

                 Hiểu biết, sẻ chia bằng tấm tình yêu thương chân thật, đằm thắm, nhưng đối với nhà thơ, thế vẫn là chưa đủ. Toàn bộ tình cảm và suy nghĩ của ông, ở đoạn thơ kết, đã thăng hoa, dồn nén rồi bùng nổ với một mãnh lực mới. Có thể nói, bằng sức mạnh của một hồn thơ đích thực, bằng cách vươn theo sự phát triển nội tại tất yếu của một tình yêu sâu nặng, của dòng xúc cảm thơ trào cuộn, rốt cuộc lí trí của Hồ Dzếnh bỗng bừng sáng và ông đã tìm thấy chiếc chìa khoá vàng để giải toả nỗi ứ nghẹn tâm tư của cô gái Việt Nam đã dàn trải trong suốt mấy khổ thơ liền. Mẫn tuệ nắm bắt ngay lấy hình thức “tụng ca”, ông đã cất cao giọng để tưởng thưởng, để ca ngợi đức hạnh cao quý, chân giá trị con người, cuộc sống cùng với những công lao và những hi sinh to lớn nhưng thầm lặng của người phụ nữ Việt Nam đối với gia đình, xã hội và quê hương xứ sở.
                 Như  trên đã nói, nỗi buồn sâu kín nhất của người phụ  nữ Việt Nam là “mình đã cống hiến tất cả  cho cuộc đời này, và nếu được hưởng thụ thì cũng chỉ là “một tí con con”, thế nhưng có ai biết đến điều ấy cho mình đâu?”. Hiểu thấu điều đó, Hồ Dzếnh với thiên chức của một nhà thơ, đã dùng những lời vàng ngọc của thi ca để mạnh mẽ xua tan cái tâm sự u uất ấy và làm bừng lên trong tâm hồn “cô” những tia nắng vui tươi. Chúng ta hãy lắng nghe khúc tụng ca của nhà thơ:

Cô gái Việt Nam ơi!

Nếu chữ HI SINH có ở đời,

Tôi muốn nạm vàng muôn khổ cực

Cho lòng cô gái Việt Nam tươi.

                                                  

             Cổ  ngôn có câu “Thi khả dĩ hứng” (thơ  có thể làm hứng khởi con người), thì quả  vậy. Hồ Dzếnh đã mang hết tâm huyết để thực hiện cái công việc thật lớn lao, thật cao thượng: thay thế những hiện thực ảm đạm, đáng buồn của cô gái Việt Nam (được diễn đạt bằng những từ lận đận, u uất, già, héo, khổ cực) bằng một hiện thực hoàn toàn mới mẻ, chói ngời, thắm đẹp, được diễn đạt bằng những từ ngữ trang trọng, thân thương và đầy khích lệ: nạm vàng, lòng cô gái Việt Nam, tươi.
               Hành động bằng văn chương nghệ thuật ấy của nhà thơ Hồ Dzếnh nào khác gì hành động “cứu khổ ban vui” của các đấng Phật, Tiên!
              “Cảm xúc” chỉ là một bài thơ dung dị, mềm mại như nước, nhưng qua đó chúng ta đã có thể thấy được trái tim, trí tuệ, hồn thơ và nghệ thuật thơ đích thực của Hồ Dzếnh.

                                                                                       KIỀU VĂN

                             

nguồn newvietart.com

NẰM BỆNH VỚI THƠ - HOÀNG LỘC

huyết áp anh không ổn
và trời mưa thất thường
mùa ngâu vào tháng sáu
có chạnh lòng em không ?

anh vừa ăn chén cháo
ăn nửa chén đã nhàm
cái miệng nghe đắng chát
nuốt vội cùng tiếng than

trái tim anh không ổn
đã đập nhiều nhịp hơn

trang thơ anh cũng bệnh
nằm bên cạnh đời anh
cả hai cùng thiếu vắng
cả hai đang rất buồn...

24-6-2012

CD THƠ NGÂM HÀN PHONG VŨ

CD THƠ NGÂM HÀN PHONG VŨ

GIỚI THIỆU CD  THƠ LẼ NÀO EM

Được sự tài trợ giúp đỡ của Cô Đăng Lan, cùng

các nghệ sĩ ngâm thơ: Thu Thuỷ, Ngọc Quang, Đức 

Tâm, Đài Trang diễn ngâm

Ngập ngừng.

        

NGẬP NGỪNG

Thơ: Hồ Dzếnh Nhạc: Hoàng Thanh Tâm

Trình bày: Diệu Hiền

Anh cứ hẹn nhưng anh đừng đến nhé!

Để lòng buồn em dạo khắp quanh sân

Lòng mênh mang em đếm bước âm thầm

Em khẽ nói: "Gớm sao mà nhớ thế!"

Anh cứ hẹn nhưng anh đừng đến nhé!

Anh yêu ơi! Tình nghĩa có gì đâu !

Nếu là không lưu luyến buổi ban đầu

Thuở ân ái mong manh hơn nắng lụa

Anh cứ hẹn nhưng anh đừng đến nhé!

Để ngày mai tình ái mờ hơi sương

Em sẽ trách cố nhiên nhưng rất nhẹ

Nếu trót đi anh hãy gắng quay về

Tình chỉ đẹp khi còn dang dở

Đời mất vui khi đã vẹn câu thề

Thư viết đừng xong thuyền trôi chớ đỗ

Cho nghìn sau lơ lửng với nghìn xưa…
 

GỬI MỘT KHI NÀO - NGUYỄN LƯƠNG VỴ

I.
Mần thơ gửi một khi nào
Đã xong một cuộc tào lao
Thiên tặc gọi thì phải dạ
Địa phủ đón thì phải chào
Chào cái thây về cát bụi
Mừng cái phách hẹn trăng sao
Thiệt tình vẫn còn tiếc lắm
Cái em ngần mộng phỗng phao…
II.
Phỗng phao một cuộc rong chơi
Nồng tanh thơm thảo một đời
Búng huyết sưng âm mộ địa
Giọt tinh rộ sắc luân hồi
Một niềm thương không đủ gọi
Bao nỗi nhớ chẳng kịp bồi
Muôn nẻo trùng sinh náo nhiệt
Dè đâu ta chết lâu rồi…
III.
Chết lâu rồi giọt nắng phai
Giọt mưa tan đàn nuối dài
Quen lạ hình hài nhớn nhác
Cuồng mê hồn cốt miệt mài
Ma đấy hử ta đấy hử
Ta là ai ma là ai
Chậc lưỡi trọn đời lầm lũi
Cầu bơ cầu bất hỏi hoài…
IV.
Hỏi cứ hỏi hú cứ hú
Quỳ xuống nhìn đêm mới lú
Huyền hồ một búp trăng non
Trắng muốt hai bờ ngực nhú
Cỏ ngất âm đang tượng thanh
Em lừng hương vừa hé nụ
Hú cứ hú quỳ cứ quỳ
Rưng rưng nắng khuya thầm nhủ…
V.
Mần thơ gửi một khi nào
Hắt hơi thở một cái phào
Xuôi tay vui nhé trời đất
Nhắm mắt sướng chưa thấp cao
Bao nhiêu nợ ợ cho sạch
Bấy nhiêu tình ói cái ào
Chẳng có đếch gì phải hỏi
Chờ nhau cái lạnh thấm vào…
VI.
Chờ nhau cái lạnh mênh mông
Phách bay rờm rợp xa trông
Vỗ cái không bồng cái rỗng
Động cái bóng tịnh cái mồng
Trồng một rừng âm thánh thót
Gieo hai núi nhạc bềnh bồng
Thiệt là sang thiệt là bảnh
Ma ta độc ẩm vui không?!…
VII.
Vui chẳng vui sầu chẳng sầu
Chỉ thèm ôm hết sắc màu
Đỏ au từ muôn kiếp trước
Hồng tươm tự thuở sơ đầu
Nâng giấc em tràn mộng ảo
Đỡ hồn ta khẳm chiêm bao
Rồi sao nữa rồi sao nữa?
Thì mần thơ tiếp chứ sao!!!…
9.2011

NGUYỄN ĐỨC SƠN - CHÂN DUNG VÀ HUYỀN THOẠI - NGUYỄN MẠNH TRINH

Nguyễn Đức Sơn - Tranh Đinh Cường

Nguyễn Ðức Sơn là một khuôn mặt thi sĩ lớn của văn chương Việt Nam. Một phong cách văn chương riêng, một mình một chiếu, thơ và văn bộc lộ một tâm thái suy tư khác thường đi ngược lại dòng sống thay vì xuôi chảy.
Ông là người làm thơ mà cuộc sống văn chương và đời thường đã tạo thành nhiều huyền thoại. Những chuyện kể về, những giai thoại nói đến, một chân dung tác giả khác thường được tạo dựng và người đọc, không phải chỉ ở những lớp sau mà ngay ở lớp cùng thời, đã có những nhận định sai lạc về chân dung thực con người thực. Ðó là không kể, như ở trong nước, vì lý do lợi nhuận đã có những cuốn sách khai thác quá độ đời tư để đến thành những khoảng cách thật xa với thực tế.

Bao nhiêu quyển sách, bao nhiêu bài báo đã nói về Bùi Giáng, về Trịnh Công Sơn, về Nguyễn Ðức Sơn…. Và đã có bao nhiêu ngộ nhận xảy ra vì những chi tiết trái ngược nhau từ bài viết này với cuốn sách khác của một chân dung tác giả. Ðộc giả, có lẽ phải có sự cẩn thận khi tiếp cận với những vấn đề đó.
Thí dụ, như trường hợp nhà thơ Nguyễn Ðức Sơn. Có rất nhiều bài viết về ông, của những người quen thân có, quen sơ có và nhiều khi không quen cũng tự nhận là quen có. Trong đời thường, Nguyễn Ðức Sơn có nhiều bi kịch. Và nhiều bài viết khai thác những bi kịch ấy. Thí dụ như “Người đàn bà trên đồi cỏ” của Ðào Hiếu đăng trên báo Xuân Doanh Nhân Sài Gòn cuối năm 2008.
Ðào Hiếu viết về mối tình của Nguyễn Ðức Sơn và Phượng đầy thiên kiến và hình như bày tỏ một nhận xét nào không thiện cảm. Và lạ lùng cũng đều nhắc đến Trịnh Công Sơn:
“Nhưng tôi biết nàng rất đẹp.
Trịnh Công Sơn cũng biết nàng rất đẹp.
Nguyễn Ðức Sơn thì chửi bới nguyền rủa mọi thứ. Tôi nói:” Tôi đến đây để tìm một Nguyễn Ðức Sơn vĩ đại nhưng tôi chỉ gặp một Phượng vĩ đại. Nếu không có người đàn bà này, ông đã chết rồi Sơn ạ!…
…Năm 1972, Nguyễn Ðức Sơn trốn lính về tá túc ở Bình Dương dạy Anh văn tại một tư thục. Nếu không gặp Phượng hắn sẽ chẳng có tác phẩm nào ra hồn. Phượng rọi hào quang của nàng vào cái đầu mê gái tơi bời của hắn và hắn được cô “độ” cho thành… thi sĩ. Tác phẩm “Ðêm nguyệt Ðộng” ra đời từ dòng nước cam lồ róc rách tuôn ra từ nhục thể của “thánh cô Annie Phượng”
…Nhưng những vần thơ mê gái thượng thừa ấy cũng không lay động được Annie Phượng. Chàng khóc lóc rên xiết quỳ lạy… cũng chẳng ăn thua bèn dùng khổ nhục kế. Nếu như ngày nay thì chàng thi sĩ sẽ quấn chất nổ quanh mình rồi lao vào “đánh bom tự sát” nhưng Nguyễn Ðức Sơn thời đó đã trèo lên thành giếng và kêu lên “Bớ Chúc Anh Ðài! Ta chết đây” làm Phượng hoảng hốt. Cuộc hôn nhân bắt đầu như vậy…”Cuộc sống của gia đình Nguyễn Ðức Sơn ở Phương Bối Am cũ là một thảm kịch. Sống như những sơn nhân, thiếu thốn tiện nghi đời sống và luôn luôn bị cái đói đe dọa. Một bữa cả gia đình gồm hai vợ chồng và 3 đứa con bị trúng độc vì ăn rau rừng và một đứa con bị chết. Bà mẹ phải lấy áo rách của mình ra vá để khâm liệm cho con.
Một lần khác khi chữa cháy rừng Phượng bị phỏng nặng. Nguyễn Ðức Sơn và người con trai lớn Nguyễn Ðức Vân phải băng rừng cáng ra nhà thương tỉnh cứu cấp với bệnh tình rất trầm trọng.
Ðào Hiếu kể:
“Ba hôm sau Trịnh Công Sơn từ Sài Gòn lên ghé bệnh viện Bảo Lộc.
“Sơn Núi” hỏi “mày lên đây làm gì?”
Sơn Nhạc Sĩ đáp:”Thăm Phượng. Sao nỡ hành hạ người ta đến vậy?”.
“Sơn Núi” bỏ đi. Trịnh Công Sơn ở lại với các con của Phượng. Có lẽ hôm đó là một ngày của năm 1982. Tôi không biết và các con của Phượng cũng không biết chính xác là ngày nào và tháng nào. Trịnh Công Sơn đã tặng cho gia đình Nguyễn Ðức Sơn 60 triệu đồng. Thời điểm đó số tiền ấy rất lớn. Nó đã cứu Phượng và giành giật Phượng khỏi tay tử thần.”
Một nhà văn cũng quen thân với Nguyễn Ðức Sơn là Nguyễn Ðạt nhận xét về bài viết của Ðào Hiếu:
“Và bài báo của Hà Danh (tức Ðào Hiếu) lúc tôi đọc ở Sài Gòn thấy có nhiều sự kiện về Sơn Núi, về Phượng quá lạ lùng quá không đúng sự thật như tôi biết. Nói chung đọc xong cả bài “Người đàn bà trên đồi cỏ” tôi muốn đề nghị tác giả nên chuyển thể thành một vở tuồng cải lương và Hà Danh rất có khả năng trở thành một soạn giả cải lương ăn khách nhưng khác hẳn với những sọan giả tuồng cải lương như Viễn Châu. Tôi chưa thấy Viễn Châu dựng khống một sự kiện liên quan trực tiếp tới nhân vật vụ việc nào có thật ở ngoài đời. Nên khi tôi vừa lấy tờ báo ra Sơn Núi liền nói: “đ.m. cái lão đào hang càng đào sâu càng tối đặc!”. Tôi không hiểu gì hết. Hóa ra, Sơn Núi gọi nhà văn Ðào Hiếu là đào hang và Sơn Núi nói Hà Danh là bút hiệu khác của Ðào Hiếu. Tôi rất ngạc nhiên khi biết vậy và khá buồn bởi tôi quen biết nhà văn Ðào Hiếu và mến ông. Tôi thấy Ðào Hiếu là một người rất văn nhã lần gặp gần nhất tại một quán cà phê trên đường Trần Quốc Thảo tôi nhận lời viết về Nguyễn Ðức Sơn cho trang web của ông, hình như tên là ” Lề bên trái”. Sau đó tôi được nhiều người bạn cho biết những gì Ðào Hiếu viết không bảo đảm trung thực nên tôi không thể viết bài về Nguyễn Ðức Sơn cho báo mạng của nhà văn Ðào Hiếu được dù đã nhân lời.
Sơn Núi nói: “không thể hiểu lão đào hang ở chỗ nào ra cái vụ việc “nhạc sĩ hàng đầu về đầu hàng” họ Trịnh cho tôi sáu chục triệu đồng nhờ đó Phượng thoát chết.” Phượng, Nguyễn Ðức Lão con trai út anh của hai cô em sinh ra sau chót năm nay 27 tuổi, và Tiểu Khê con gái út của Sơn núi cũng không hiểu người viết bài về họ lấy ở đâu ra vụ việc Trịnh Công Sơn tặng Nguyễn Ðức Sơn sáu chục triệu đồng vào cái năm một chín tám mấy đó số tiền ấy rất lớn. Phượng nói: “Trịnh Công Sơn ghé lên đây hai lần trong một chuyến đi chơi ở Ðà Lạt. Lúc lên tặng một thùng mì chay ăn liền lúc về tặng một thùng “légume”Ðà Lạt, vậy thôi, chớ làm gì co vụ việc sáu chục triệu đồng.” Sơn Núi xác định thêm: “Ông không tin cứ hỏi Bửu Ý, người rất sùng mộ Trịnh Công Sơn và rất không ưa tôi, coi Bửu Ý nói sao về vụ việc Trịnh Công Sơn cứu tử hoàn sanh bà xã tôi với số tiền sáu chục triệu đồng”. Ngay sau khi đọc bài báo tôi hỏi họa sĩ Trịnh Cung bạn thân của Trịnh Công Sơn có biết vụ việc nhạc sĩ họ Trịnh tặng Sơn Núi 60 triệu? Trịnh Cung bảo không biết vụ đó. Thế thì tôi cực kỳ ngạc nhiên không thể hiểu nhà văn Ðào Hiếu lấy ở đâu ra cái tin động trời đất đó. Trong bài ký tên Hà Danh ông viết đại ý rằng ông không nhớ rõ, những người con của Phượng cũng không nhớ rõ ngày tháng nào nhưng là những năm của thập niên 1980 và 60 triệu đồng cũa Trịnh Công Sơn tặng thời gian đó là lớn lắm. Tôi hỏi Sơn Núi – Ðào Hiếu ‘phịa” chuyện ấy thì quá sức bậy, người trong vụ việc có thể thưa kiện ở tòa án không hiểu sao Ðào Hiếu lại phịa như vậy nhỉ? Sơn Núi nói ngay” Thì lão muốn gia nhập “fan club” của Trịnh Công Sơn mà ông không thấy một loạt bài đánh bóng Trịnh Công Sơn trong tờ báo này hả? Này lão đào hang viết” Tôi thấy Phượng đẹp / Trịnh Công Sơn cũng thấy Phượng đẹp. Phải lôi lão “nhạc sĩ hàng đầu về đầu hàng” cùng khen Phượng đẹp thì Phượng mới đúng là đẹp”.
Tôi không biết nhà văn Ðào Hiếu gặp Phượng từ năm nào, chứ từ vài chục năm nay, Phượng quá hom hem gầy guộc. Tôi xót xa khi thấy Phượng “lai”, là lai người dân tộc Tây nguyên ở vùng sâu vùng xa chứ không được như người dân tộc ở thị xã B’lao này. Bài báo “Người đàn bà trên cỏ”, câu chuyện tào lao trá ngụy, Sơn Núi và tôi thà nói chuyện bậy bạ thô tục còn hay hơn sáu chục triệu lần..”
Một thực tế văn học là nhiều khi những huyền thoại văn chương lại phát nguồn từ những bài viết khơi khơi như thế. Ở trong nước với người đọc của dân số hơn 80 triệu một thị trường béo bở thì việc để câu khách lôi kéo độc giả cho mục đích bán sách bán báo, đã có bao nhiêu bài viết về Trịnh Công Sơn, về Bùi Giáng, về Phạm Công Thiện, về Nguyễn Ðức Sơn.. tràn lan như một mốt thời thượng. Thành ra, con người nghệ sĩ của văn chương nhiều khi bị nhòa nhạt đi vì những bài viết kiểu của ông “lạc đường” Ðào Hiếu này.
Nguyễn Ðức Sơn, một nghệ sĩ quái dị. Một trong những nhà thơ tiêu biểu của hai mươi năm văn học miền nam. Một trong những nhà văn luôn đi tìm trong cuộc sống những câu trả lời không thể trả lời. Một trong những người không thể thỏa hiệp với cuộc đời và đi ngược dòng sống với thái độ hung hăng gây gổ. Một trong những người sống trong những bi kịch của loài người. Một trong những người sống phân hai giữa đời thơ và đời thường, giữa tu tập và buông thả, giữa dục tính và lãng mạn. Thế giới của Nguyễn Ðức Sơn là một thế giới kỳ quặc mà con người phân chia thành nửa này nửa kia luôn luôn chống đối nhau và không bao giờ thỏa hiệp với nhau. Nguyễn Miên Thảo đã viết về mẫu người thi sĩ đặc biệt này:
“Nguyễn Ðức Sơn là một người đầy cá tính mà nếu không hiểu thì tưởng là khó tính. Tính cách của ông khác người luôn luôn mâu thuẫn với chính mình. Tôi nghĩ sự “va chạm” nội tại đã đưa ông tới đỉnh điểm của sáng tạo trong tác phẩm của ông. Tâm địa của ông thì rộng bao la nhưng hay… thù vặt, rất mê chủ nghĩa Cộng sản nhưng không ưa “cách mạng” sẵn sàng chửi cả những người khen ngợi ông dù người khen rất thật tình và có nhân cách nhưng trong bụng nguyễn Ðức Sơn thì sướng rơn. Tôi ví dụ một câu chuyện nhỏ. Sau khi tập thơ Những Bài Tình Ðầu ra đời, nhà văn Tam Ích, một nhà văn đứng đắn và nổi tiếng thời đó viết một bài phê bình khen thơ Nguyễn Ðức Sơn hết lời. Nguyễn Ðức Sơn viết một bức thư ngắn nhờ tôi đem về Sài Gòn trao tận tay nhà văn Tam Ích. Nội dung lá thư không phải là lời cám ơn mà vỏn vẹn một dòng chữ như sau: “Bởi vì ông là nhà văn đứng đắn nên tôi không biết chửi ông như thế nào.” Nhà văn Tam Ích nhận thư không giận lại viết thêm một bài ca ngợi Nguyễn Ðức Sơn là thiên tài mặc dầu không nói ra nhưng tôi biết Nguyễn Ðức Sơn sướng trong bụng lắm. Sướng không phải được khen mà vì có cơ hội để chửi người khác…”

Và chuyện kể về mối tình của chàng thi sĩ dị thường kỳ quặc :
“Cuộc tình của Nguyễn Ðức Sơn và cô học trò Nguyễn Thị Phượng chín mùi khi nào thì quả tình tôi không hay biết. Một hôm vào khoảng giữa năm 1967-1968 gì đó tôi không nhớ đích xác Nguyễn Ðức Sơn nhờ tôi lên báo với thầy Thanh Tuệ in gấp tập thơ Ðêm Nguyệt Ðộng để kịp ngày đám cưới. Và khoảng mười ngày sau đám cưới Nguyễn Ðức Sơn- Nguyễn Thị Phượng dược tổ chức tại chùa Tây Tạng Thủ Dầu Một Bình Dương.
Từ sáng sớm một chiếc xe con 4 chỗ ngồi đỗ trước nhà Nguyễn Ðức Sơn, Sơn trong bộ com-lê màu sẫm sang trọng đầu húi cua đã chờ sẵn đón những người trên xe bước xuống đó là Ðại Ðức Thích Thanh Tuệ, chủ nhà xuất bản An Tiêm, giáo sư nhà văn Bửu Ý và Ðại Ðức Thích Nguyên Tánh tức nhà thơ Phạm Công Thiện, Khoa trưởng Văn Khoa Ðại Học Vạn Hạnh. Khi biết tập thơ Ðêm Nguyệt Ðộng không in kịp Nguyễn Ðức Sơn chào đón đoàn nhà trai một câu chửi “Ð.m. thầy thầy có biết ngày hôm nay là ngày trọng đại của tôi không?” Thầy Thanh Tuệ cười trừ còn mọi người thì đã biết Nguyễn Ðức Sơn là ai rồi.
Ðám cưới cử hành tại đại điện chùa Tây Tạng. Thượng tọa Thích Trí Bổn trụ trì chùa, cậu ruột của cô dâu Nguyễn Thị Phượng đại diện nhà gái vừa là chủ hôn (Phượng mồ côi cha mẹ về ở với cậu từ nhỏ). Ðại Ðức Thích Thanh Tuệ đại diện nhà trai, Ðại Ðức Thích Nguyên Tánh ( tức nhà thơ Phạm Công Thiện) và nhà văn Bửu Ý phụ rể. Trong khi niệm hương lễ Phật, Thượng tọa Thích Trí Bổn và Ðại đức Thích Thanh Tuệ quì phía trước, Sơn và Phượng quì phía sau. Sơn dùng miệng mum hết chân nhang khi cắm nhang vào lư ba cây nhang của Sơn lùn tịt không giống ai. Khi qua làm lễ cáo tổ tiên Sơn láy mắt với tôi, tôi nghĩ Sơn bày trò gì đây nhưng không nghĩ ra. Bàn dọn cỗ là loại bàn tròn bằng gỗ mạt bàn rời đặt trên cái giá bốn chân hình chữ X, Sơn và Phượng quì trước bàn cáo tổ tiên lậy bốn lạy Sơn lạy thêm một lạy trồi người tới trước khi đứng dậy đầu dội vào cạnh bàn cỗ bàn bị lật đổ không còn một món. Những người dự lễ cưới không ai không cười trừ Bửu Ý.
Một tuần lễ sau đám cưới tôi từ Sài Gòn về Bình Dương thăm vợ chồng Nguyễn Ðức Sơn vừa bước vào nhà tôi thấy Sơn cầm một con dao dí Phượng vào sát vách. Tôi kêu lên. Sơn làm gì vậy? Sơn vứt dao choàng vai tôi bước ra ngoài “Moa muốn đo sự sợ hãi của Phượng như thế nào!”…”
Trong bài viết của Thái Ngọc San, một nhà văn Việt Công nằm vùng trước năm 1975 khi viết về đời sống gia đình của Nguyễn Ðức Sơn trong truyện ngắn “Bầy Thú Hoang Dã” đã phác họa những người trong gia đình không khác lắm so với những thú rừng hoang dã. Gia đình đông con, vợ thì yếu dại làm sao mà không nghèo khổ cơ cực. Thái Ngọc San nhìn vào bề mặt đời sống ấy mô tả và có chút phê phán rằng nguyễn Ðức sơn có dã tâm của loài thú và tự mình tạo ra những bi kịch đời sống cho gia đình mình. Nhận xét ấy là của người không đi sâu được vào phần trong của cuộc sống ấy.
Nhưng có người viết nhìn bằng con mắt quan sát khác. Chân dung thi sĩ Nguyễn Ðức Sơn là một chân dung đặc dị , mà những chi tiết thường khi trái ngược nhau từ những quan sát nhận xét khác nhau. Nhà văn Nguyễn Ðạt một người có rất nhiều gần gũi với đời thường Nguyễn Ðức Sơn viết:
“Hiển nhiên qua cách nhìn nhận như Thái Ngọc San ở truyện ngắn này thì chỉ ghi lại cái bề mặt của cuộc sống Nguyễn Ðức Sơn và mặc nhiên với những trách cứ phê phán của người quan sát thiếu tâm tình.
Trong gần gũi Nguyễn Ðức Sơn nhiều ngày tháng chúng tôi hiểu rõ nhà thơ Nguyễn Ðức Sơn không hề có dã tâm của loài thú để tạo nên đời sống như Thái Ngọc San đã ghi nhận Ðó là cuộc sống cực chẳng đã phải như vậy mà thôi muốn khác đi cũng không được. Nguyễn Ðức Sơn không biết làm gì khác để thay đổi cuộc sống như bầy thú hoang dã, ông lại càng không thể tính toán bon chen giành giựt với nhân thế. Trên trái đồi rộng bốn năm héc-ta ông không biết và cũng không ưa trồng loại cây nào cho có lợi nhuận ngoài cây thông mà ông yêu thích. Cũng vì Nguyễn Ðức Sơn chăm chút nuôi trồng thông từ mấy chục năm nay trái đồi mang tên Phương Bối ở thôn Ðại Lão xã Lộc Châu bây giờ gần như là nơi duy nhất để ngàn thông còn tồn tại trên cao nguyên hoang sơ Bảo Lộc…
Sự thật mà chúng tôi biết Nguyễn Ðức Sơn đầy tình cảm yêu thương con người như mọi người thiện tâm khác. Lần Phượng bị bệnh thập tử nhất sinh phaỉ giải phẫu tại bệnh viện Chợ Rẫy, chúng tôi ngồi bên ông ngoài hành lang trước phòng giải phẫu. Ông rất căng thảng chờ đợi kết quả phẫu thuật. Chợt có tiếng cô y tá kêu lớn tên ông nước mắt ông tuột ra chảy dài trên khuôn mặt. Ông ngỡ cuộc phẫu thuật thất bại. Phượng đã chết! Hóa ra không phải cô y tá gọi ông để báo tin lành. Và Nguyễn Ðức Sơn cẳng nhảy lên như đứa trẻ vui mừng tột độ.
Lần một đứa con của Nguyễn Ðức Sơn bị bệnh nằm liệt giường chúng tôi cũng có mặt trên đồi Phương Bối. Ông cuống cuồng chạy xuống đồi hỏi người này người kia để chữa chạy kịp thời cho con. Có người bày cách cho người bệnh ăn thịt cóc sống. Ông hét vang như hóa điên vì gặp ngay người bán thịt cóc đi ngang qua. Mang thịt cóc về cho đứa con ăn ngay chợt ông nhớ cả gia đình vốn ăn chay trường ông vội thắp nén hương niệm Phật xin xá tội. Ðứa con vừa nuốt miếng thịt cóc lập tức nôn mửa thốc tháo. Ông lại cuống cuồng lại chạy xuống đồi kêu xe ôm, ôm con ngồi lên xe đưa vào bệnh viện. Ở bệnh viện lúc đứa con đã an toàn đã đi đứng trở lại bấy giờ mới để ý ông chỉ mặc quần cụt mà lại thủng rách cả đũng. Nhưng Nguyễn Ðức Sơn lúc đó vui rộ lên nói lắp bắp những câu hí lộng về cái quần thủng rách…”
Ðời sống của một thi sĩ như Nguyễn Ðức Sơn đầy những biến cố của bi kịch. Là người ngông cuồng kiêu ngạo không coi ai ra gì và ăn nói lỗ mãng dung tục hay chửi thề? Là một người nổi loạn vô chính phủ dùng văn chương để quăng quật vào đời sống những hằn học chất chứa? Là một người không thừa nhận bất cứ một trật tự nào trên thế giới nhưng lại coi thi ca như một tôn giáo linh thiêng?
Tuệ Sĩ đã hỏi về khuôn dáng Nguyễn Ðức Sơn:
“Anh là ai? Là một nhà thơ hiện sinh, nổi loạn, quậy phá? Dưới ngòi bút phê bình anh không thể khác đi được: hiện sinh, nổi loạn, quậy phá, du côn. Tôi cũng không nghĩ khác hơn những ảnh tượng và những ấn tượng mà ngòi bút có thể vẽ, có thể miêu tả. Một gã du côn, một tên phạm thánh. Và còn nhiều từ khác nữa. Nhưng làm sao có thể biết được, một người không đến với ta từ con đường trước mặt, hay bằng tiếng gọi từ sau lưng, mà là một cái gì đó, ở đâu đó.. ”

Với tôi, trong cảm quan của riêng mình, tôi thấy khi đọc thơ hoặc truyện ngắn của Nguyễn Ðức Sơn, tôi mường tượng thấy hình như thế giới của ông không phải là của mặt đất hiện hữu này. Ông sống như để muốn biểu lộ những suy nghĩ bị khép kín bị đóng băng. Thành ra ông như một con tê giác ( tượng hình mà nhà văn Bửu Ý gán cho ông) cứ húc vào hư vô như một phản ứng tự nhiên của một người hình như không còn lý đến căn cước của mình mà vẫn phải sống, vẫn phải trôi theo dòng đời trong khi muốn ngược lại để bơi vào cái khu vực thâm u của chính mình nhưng cũng chưa hề hiểu rõ điều gì là huyễn ảo và điều gì là thực tế.
• Nguyễn Mạnh Trinh

Cảm ơn cuộc đời.

               

                                   


                
                                                                                                                                 

                       
                       
                                
   

THẾ RỒI MỘT BUỔI CHIỀU VÀNG - VÕ CÔNG LIÊM

gió ngả nghiêng sầu vạn đợi
mưa gọi nguồn lau lách
khoát áo khinh cừu
một buổi chiều vàng
non
đứng đợi khóc sâu miền quá khứ
sông
phôi pha chảy siết không ngừng truông
ôm trọn gói một tinh cầu lơ lửng
rừng xa mây đợi mãi cuối chân trời
đêm
khổ nhục kế
ngày
thôi miên mê
thế rồi
tình lận đận quan san mờ dục vọng
gió quay cuồng thổi vội giấc cung thương
chảy quằn quèo lên ngọn khói chết đam mê say
lửa cháy
tình ta thêm mộng mị
đoá quỳnh
nở vội đêm đen sôi
sông khóc những lúc bất chợt ướt đẫm tóc mây mờ
thổi vô bờ điạ ngục
trần thế chết khi mô

sách trắng trang thư phục vị niệm kinh chầu
chấp nhất đói vọng cổ sinh tăng tiết
áo ngũ thư am thục lúa lốc mòn cánh quạ
song hệ dẫn vãn mộ khúc tiêu tương hà chí dị
ta một hoàng hôn trở giấc
em bóng nguyệt đã qua rồi …

Võ Công Liêm
(ca.ab. 6/2012)

Truyện ngắn - Độc thân

Độc thân

Lần đầu tiên gặp anh ở Costco tôi cứ ngỡ anh đã ngoài 50 . Bữa đó tôi mua thật nhiều đồ chất đầy xe . Còn anh thì vừa mới tới đậu xe ,ngó cái tướng tôi dáo dác . Anh nhanh nhẹn chạy lại hỏi giúp .
- Cô cần sự giúp đỡ phải không ? Tôi sẵn sàng !
- Tôi không biết rỏ mình đã đậu xe ở đâu nữa .
- Vậy xe cô màu gì hiệu gì ?
Trời chiều chạng vạng , anh giúp tôi đẩy xe để tôi rãnh tay đi tìm . Khi tìm xong anh bật cười ...
- Xe cô màu Gold mà , sao cô bảo màu nâu ?
- Vì tôi thấy trời đã nhá nhem Gold với nâu cũng giống .
- Đâu mà giống ,nãy giờ tôi chỉ để ý tới những chiếc xe sẫm màu .
Anh giúp tôi chất từng món đồ lên xe rất cẩn thận .
- Sao cô mua lắm thế , cho cả đại đội à ?
- Thưa không , chỉ cho gia đình tôi thôi gồm 5 người . Vợ chồng tôi , mẹ tôi và 2 cháu . Còn ông , được mấy cháu ?
- Ha ha ha ...vợ còn không , lấy đâu ra trẻ con ? Tôi đi mua đồ cho sân Golf .
Rồi anh trao tôi tấm thẻ giới thiệu mình : S. John , Pro Golf và địa chỉ của một sân Golf sang trọng bề thế ở Mission Viejo .
- Hèn gì tướng ông đẹp quá , lại nhanh nhẹn .
- Còn gương mặt của tôi ?
- Ông để râu ria thế kia tôi làm sao mà biết được .
- Cô không thích đàn ông râu quai nón à ? Ha ha ha ...chắc tại vậy mà tôi ế chăng ? Cô tên gì , ở gần đây không ?
- Chồng tôi họ Phan , bạn bè gọi tôi là Maily , tùy ông đấy nhé ! Tôi làm việc gần đây , nhà ở Westminster cách đây 40 phút .
Rồi tôi cũng lấy business card của mình trao cho anh chàng tốt bụng .
- Beauty Salon à ? Thôi , tôi không quen đến mấy chỗ này đâu .
Miệng thì nói vậy anh vẫn cất tấm thẻ vào túi .
- Rồi ! Giờ mời người đẹp ra về bình an . Còn tôi phải vào chợ .
- Vâng ạ , chào ông S. Ông tốt bụng thật .
- Cứ gọi tôi là John nếu có gặp lại , tôi chỉ giúp đàn bà con gái thôi .
Tôi chưa từng được một người đàn ông Việt Nam nào giúp kiểu này , hồi còn con gái thì may ra . Chồng tôi khi ra đường thường giúp đỡ phụ nữ ngoại quốc , đặc biệt là mấy bà bầu . Anh thường không dám đến gần các cô Việt mình , tôi cười vì cho rằng anh ngớ ngẩn . Anh trả lời
- Không ngớ ngẩn đâu em , đã bị một vài cô mắng rồi đấy . Vì họ nghĩ mình muốn kiếm chác , dễ quê lắm !

***

Ngày lễ, vợ chồng tôi đưa các con ra biển Laguna Beach chơi . Nhà tôi chỉ thích ngồi trên bờ ngắm biển , mấy mẹ con tôi xắn quần cao trên gối lội xuống nước đùa sóng . Hai cô nhỏ đã thủ sẵn mấy bọc Ziploc trong túi , lôi ra rủ mẹ đi nhặt vỏ sò . Vùng biển này sạch quá , kiếm vỏ sò cũng không ra . Mấy mẹ con cứ đi dọc theo mé biển , cát mịn êm êm dưới chân . Thỉnh thoảng từng đám rong biển dạt vào bờ quấn lấy chân chúng tôi , các cô lại cười ré lên thích thú .

- Mẹ ơi , rong biển tìm chân con đấy !
- Không phải ! Nó tìm chỗ để bám víu thôi , em ngốc !

Nắng chiều đổ bóng chúng tôi trên cát , chiếc bóng cứ dài ra dần .

- Mẹ ơi , sao chiếc bóng lại cao hơn chúng ta vậy ?
- Biển ở Việt Nam có đẹp thế này không hở mẹ ?

Tôi không biết phải trả lời các con thế nào . Những vùng biển đẹp nhất khi nó đậm màu ký ức . Còn chiếc bóng cao hay thấp tùy vào mốc giờ . Biển của tôi ? Biển của trái tim tôi ?Hay biển của linh hồn tôi ?

Đại Lãnh - nơi tôi lần đầu tiên đặt chân đến tắm khi tôi vừa 18 tuổi , để khám phá ra một vùng biển đẹp mê hồn . Để rồi về kể lại với một anh sinh viên thi sĩ . Ba tháng sau thi sĩ gởi tặng tôi bài thơ qua đường bưu điện .

Nơi em đã dừng chân 

Có phải rằng em đã một lần dừng bước nơi đây ?
Cho ngọn gió cũng dừng lại ngập ngừng dưới chân đèo Cổ Mã ,
Cho mặt trời nghiêng trên ngàn con sóng biếc ,
Vội vã bay lên vương vãi nắng sau đèo ...

...

Biển rộng dài vì biển mang trong lòng sâu nổi nhớ .
Dù bờ cát mịn màng có thể đã quên ?
Sóng Đại Lãnh vẫn ngày đêm trăn trở bờ cát trắng ,
Để tìm hoài tìm mãi dấu chân em ...

Rồi bài thơ đã theo tôi suốt đời !

Vũng Tàu ? Nơi mà anh H. đã điên cuồng hôn tôi trong ánh hoàng hôn tàn khi tôi 22 tuổi . Sau đó anh nói cho tôi nghe anh đã hôn rất nhiều người , nhưng đó là lần đầu tiên anh nếm môi trinh nữ trong khoảnh khắc bình yên của hoàng hôn , khi mà hai thân thể ngập sâu trong lòng nước .

Hay Laguna Beach ? Nơi mà chúng tôi đã chụp bộ ảnh cưới , đã tính toán chi li cho khoảng thời gian bận rộn để không bỏ qua cơ hội chớp tấm ảnh cô dâu chú rễ hôn nhau trong hoàng hôn . Người thợ chụp ảnh cứ thắc mắc sao cô dâu cứ nhất định đòi cho được tấm ảnh lúc hoàng hôn . Chụp vừa xong tấm ảnh thì chúng tôi vội vả trở về Little Sài Gòn , vào thẳng nhà hàng đang bày tiệc cưới của chúng tôi . Khách khứa đã tề tựu đông đủ , cô dâu chú rễ lại đến cuối cùng .

Mỗi người đàn bà đều cất giữ cho mình một nỗi niềm riêng biệt , như một kỷ niệm mà chỉ tự mình hiểu ...


Quả bóng màu xanh lăn tới bước chân tôi , tôi đá về phía hai cô nhóc , hai cô bé lại đá qua , đá về . Thằng bé con từ đâu chạy tới ...

- It 's mine ! Please , mine .
- That 's OK , we play together !

Giọng đàn ông này nghe quen quen . Trước mặt tôi là một Apolon dũng mãnh . Anh chỉ mặc chiếc quần tắm hoa hoè , thân mình cuồn cuộn bắp thịt săn chắc . Đôi mắt sáng reo vui .

- Hình như cô là ... Maily ! Chúng ta đã gặp rồi .
- Thưa ông đây ... ?
- Tôi là John , người đàn ông râu ria đã giúp cô tìm xe trước cửa Costco hôm nào ...
- Oh ! Hay nhỉ , trông ông trẻ hơn nhiều lắm . Ông khoẻ chứ ạ ?
- Cô thấy đấy ! Như voi . Thằng bé này là cháu tôi , Krist . Hôm nay tôi phải giữ nó cả ngày đấy . Em gái tôi vừa sanh em bé . Hai cô thiên thần này chắc là con của cô ?
- Vâng ạ ! Nhà tôi ở đằng kia , mời ông John tới làm quen nhé . Nào các con ngoan , tới đây chào chú John và Krist .
Thằng bé chau mặt giận dỗi .
- I don't care about girls . No Chineses girls .
- Hi , little boy ! We 're Vietnameses - American . Nice to meet you . Yenni lên tiếng và chìa bàn tay ra .
Thằng bé không thèm đưa tay bắt , vùng vằn chộp lấy quả bóng rồi bỏ đi . Mr John cười giả lã ...đuổi theo thằng bé .
- Gặp sau , Maily nhé ! Bye sweet girls . Xin lỗi thằng bé hư quá !
- Bye chú John , see you .

Chúng tôi tiếp tục đùa sóng , chờ khi con sóng mon men ập bờ lại nhẩy cẩng lên . Cả mấy mẹ con ướt nhẹp .
Biển chiều êm êm , sóng lặng . Xa xa , bóng ông xã trầm ngâm suy tư . Chẳng rõ anh ngắm biển hay ngắm mấy mẹ con tôi
Tánh anh xưa nay rất yên lặng , anh đã quen với mọi giao tiếp của tôi với cuộc đời . Các con tôi cũng giống tôi , hoạt bát niềm nở với mọi người chung quanh . Có lúc anh mắng yêu '' Mẹ con em giỏi nhất là cái miệng . "

***

Một tuần sau , John gọi tới xin cái hẹn .

- Oh , hình như ông đã bảo là không thích đến những chổ như vầy .
- Sao ? Cô không muốn tiếp đãi đàn ông à ?
- Để xem ông ta có đủ tiền để trả không ?
- Vậy dịch vụ gì rẻ nhất ở đấy thưa cô chủ ?
- Còn tùy ông khách có đủ thiện chí hay không ? Ông đừng lo , 50% off first visit special just for you .

John xuất hiện mang theo vẻ khoẻ khoắn rất thể thao . Tôi làm cho anh dịch vụ manicure . Anh sượng trân ngồi tẽn tò cả buổi . Tôi giúp anh bớt ngượng .

- Anh John đẹp trai lắm nha ! Người Châu Âu phải không ?
- Sao vậy ? Tôi không giống ai à ?
- Nét mặt hơi lạ nên tôi hỏi thế !
- Tôi sinh trưởng ở đây ,và có lẻ còn ở đây cho tới chết . Tôi yêu California . Bố mẹ tôi là người Greek .
- Vậy chắc anh nói tiếng Hy Lạp ?
- Cô hỏi làm tôi thấy xấu hổ , tôi nên nói tiếng mẹ đẻ phải không ? Điều này khiến bố mẹ tôi không hài lòng . Hãy giữ các con của cô nhé , đừng theo bước chân của tôi .
- Oh , chúng biết đọc và viết tiếng Việt cả đấy . Action của tôi có trở ngại gì cho anh không vậy ?
- Được mà , thì ra cũng không khó lắm để hiểu một người đàn bà Á Châu . Khi còn ở Highschool , trường tôi có vài cô Nhật đấy . Nhưng các cô ấy kín lắm chẳng thiết chuyện trò với chúng tôi đâu , khiến tôi tưởng đàn bà Á Châu không ưa chúng tôi mấy .
- Có lẻ họ thẹn thôi . Tôi đã là đàn bà , và còn vì công việc nữa . Đàn ông Mỹ dễ mến , nhiệt tình và thẳng thắn .
- Đáng tiếc tôi không phải . Cô nghĩ sao về đàn ông Hy Lạp ?
- Chịu thôi , anh là người Hy Lạp đầu tiên mà tôi quen biết đó .
- Còn cô là người Việt Nam đầu tiên tôi hân hạnh chuyện trò .
- Vâng , rất vui quen biết anh .

Sau đó anh đến tiệm thường xuyên . Một tháng một lần , rãnh rỗi thì hai tuần một lần .

- Mang bạn gái đến đây cho em đi , anh John . Cô ấy thường đến salon nào ?
- Không có bạn gái !
- Vậy thì người tình .
- Đã bảo không có mà !
- A ha , em biết rồi ! Chắc anh chỉ thích đàn ông thôi há ?
- Cô điên ư ? Tôi giống mấy thằng cong sao ?
- Anh... lạ chưa ? Người hành tinh chắc . Không vợ , không người tình , không bồ bịch .
- Ừ , tôi thế đấy ! Đàn bà chỉ phiền . Anh trai tôi đã ngoài 50 cũng thế thôi. Hai anh em tôi thân nhau lắm . Tôi đã thất tình hai lần rồi , trái tim lủng hai lổ vẫn còn đau . Anh tôi bị bốn lần lận , sợ chai mặt . Bây giờ thì đừng hòng ! Thỉnh thoảng chúng tôi cũng hẹn hò đàn bà cho vui thôi , không mắc bẫy các bà nữa đâu . Cô nào mà đòi hỏi quyền lợi này nọ , thì chúng tôi đánh bài chuồn trước .
- Khiếp ! Nghe anh nói chuyện cứ như những gã Playboy trong phim ấy ! Vô phước cho ai . Tốt nhất là đừng rớ tới đàn bà con gái Việt Nam đấy .
- Hahaha ...tôi định thử đây . Cô hãy tìm hộ tôi một cô thật ngoan nhé !
- Còn lâu ! Đi mà tìm mấy bà Hy Lạp quý hóa của anh . Tôi dại gì vẻ đường cho hươu chạy . Đàn bà Mỹ độc thân đến đây nhiều lắm . Anh thường đến đây thế nào cũng có mà !
- Tôi không biết cua gái đâu , tôi vụng về lắm ! Xưa nay toàn mấy bả cua tôi .
- Hehehe ... Buồn cười quá đi thôi ! Anh là đàn ông mà, phải chủ động chứ . Trâu không đi tìm cột , mà để cột đi tìm trâu ...hehehe !
- Cô đuổi khách à ? Cô bảo tôi là con trâu . Tôi không thèm đến đây nữa đâu . Nè ! Tôi là một trong những vận động viên bảnh nhất của sân Golf đấy . Nhưng ...hổng hiểu sao ... tôi rất nhát gái .
- Anh không nhát đâu , mà thẳng thắn quá . Chúng tôi không thích đàn ông quá trực tiếp như thế. Nhất là giai đoạn đầu , chúng tôi thích sự tế nhị .
- Chắc tôi phải nghe cô một lần xem sao . Vậy đàn bà thích loại đàn ông nào nhất hở cô ?
- Xong rồi ,vui lòng trả tiền anh John nhé ! Hẹn gặp lần sau , tôi sẽ nói tiếp anh nghe .
- Ah , cô nhử cho tôi đến đây mà . Wow ! Cô chính là một chiếc bẫy .

***
- Ê chiếc bẫy ngọt ngào , hôm nay có giờ cho anh không ?
- Mấy giờ anh tới vậy?
- Ba giờ chiều nay , OK ?
- Em có việc phải ra ngoài , sẽ cố gắng trở về trước ba giờ. Nếu anh John đến trước xin vui lòng đợi em nhé !
- Rồi , anh sẽ đợi, cho em cả buổi chiều nay luôn.
- Trời , sao bữa nay rãnh vậy , chàng độc thân đẹp trai ?
- Thầy giáo dạy Guitar cancel buổi học lúc ba giờ. Anh cũng chẳng có lớp dạy ở sân Golf chiều nay , không gặp em chẳng phải để phí buổi chiều à ?
- Dạo này biết cách ăn nói ghê ta , nghe mà mát cả ruột. Mà nè , full price đó nghe ! Không bớt một xu.
- Hahaha...Anh có tiền mà , còn tips cho em hậu hỉ nữa. Anh vừa được lên lương đó !
- Bảnh nha ! Thời buổi này mà được vậy , nhất anh rồi. Hẹn gặp 3 :00 chiều anh John. Bye !

Hơi bị kẹt xe chút xíu , tôi về tiệm lúc 3 :15. Một chị trong tiệm lên tiếng :
- Nó làm người tình trễ xe nữa rồi , con nhỏ này lúc nào cũng trễ. Cho đẹp trai xái cổ ...

John đang đọc báo và nghe nhạc không lời.
Anh đang nghe tới bản Ngày xưa Hoàng Thị , hình như anh đang thích thú nên nhịp chân và lắc lư thân mình nhè nhẹ theo tiếng đàn.
- Chào anh , bên ngoài trời nóng quá hà ! Em vừa ghé Lee Sanwishes order cho anh ly cafe đá nè , mời anh thử hương vị Việt Nam nha.
- How cool ! Thanks.
- Đấy nhé , em ngoan lắm mờ. Đừng coi em là chiếc bẫy nữa nghe.
- A sweets trap ! Tôi cứ gọi em như thế , vì tôi thích thế , đâm đầu vào chiếc bẫy của em.
- Anh cẩn thận cho em tí , nhân viên hiểu cả đấy. Anh cứ đùa thế họ tưởng thật thì phiền.
- Sao ? Sợ chồng cô ghen à ? Vì tôi bảnh trai phải không ?
- Chồng em tin tưởng em lắm ! Nhưng miệng thế gian...anh biết rồi đấy.
- Biết cái gì ? Tôi đâu có làm gì cô. Mang tiền đến nộp cho cô thì có. Bữa trước cô nói cái gì ấy nhỉ ? Ah , tôi là con trâu đi tìm cái cột. Hahaha...tôi cứ suy nghĩ mãi về câu nói này của cô đó.
- Đó là câu tục ngữ , hổng phải em chế. Mồm miệng nhà anh...lúc nào cũng toe toe...
- Vì tôi là độc thân vui tính mà !
- Anh thấy bản nhạc này thế nào ? Bản ruột của em nha ! Người Việt nào cũng biết bài này.

Tôi bắt đầu công việc của mình. John đã thôi ngượng ngùng , còn rất enjoy nữa. Anh khen tôi có bàn tay Healing giúp anh thư giản cánh tay. Công việc khiến anh thường bị đau bắp tay , cổ tay , đôi khi các đốt ngón tay bị sưng. Tôi phải dùng một loại dầu nóng đặc biệt có mùi long não nhẹ , mua ở tiệm thuốc Tàu để xoa bóp bàn tay anh. Đàn ông con trai gì đâu mà có bàn tay đẹp dễ sợ , đẹp hơn tay tôi nè trời . Cánh tay thon săn chắc , bàn tay dẻo dai , các ngón tay uyển chuyển mềm mại không nhẫn không đồng hồ .

- Bản nhạc này êm tai , nhẹ nhàng như một Folk Song.
- Tình ca tuổi học trò đấy anh ! Chàng lính nghỉ phép về thăm phố. Chàng đi qua trường highschool ở một tỉnh lị nhỏ bé , nhằm lúc tan trường. Các tà áo dài trắng phất phơ. Anh John hãy tưởng tượng đến một con đường nhỏ đất đỏ bụi mờ. Có người con gái với mái tóc dài thả tự nhiên lả lơi theo gió. Chàng cứ đi theo nàng , trời mưa bay nhè nhẹ...
Rồi những lần phép sau đó , chàng lính lại tìm về hình bóng đó , con đường đó , và cứ theo sau nàng mà thẫn thờ.
- Sao hắn không nói gì với cô bé ?
- Chưa kịp mà ! Chỉ ngắm thôi đẹp hơn.
- Vậy cô ta có xinh không ? Thân hình có bốc lửa ?
- Bốc lửa cái đầu anh , người ta là gái Việt thân hình nhỏ nhắn. Không thấy nói tới dung nhan.
- Rồi sao nữa ?
- Rồi một ngày cô gái lớn lên phải đi lấy chồng. Người lính trở về không gặp bóng cô ta nữa. Nhưng hoài niệm vẫn còn và làm nên giai điệu cho bài hát.
- Lãng xẹt , chẳng có ai yêu ai đâu. Sao gọi là tình ca ?
- Là một mối tình thầm lặng , sâu sắc không lời.
- Cái gã đó điên , hắn yêu sao không nói. Đi theo sau chi , được gì đâu ?
- Đây là chuyện của thập niên 60-70. Người thời đó kín đáo hơn rất nhiều.
- Chẳng hiểu câu chuyện có gì hay ho.
- Ở tình yêu của người lính , ở vóc dáng mềm mại trong trắng của cô gái. Nhờ nó mà người lính thêm dũng cảm trước làn tên mũi đạn. Người lính biết mình cầm súng vì cái gì và cho ai.
- Câu chuyện của em mênh mông quá ! Giai điệu đẹp , cái đó chắc chắn rồi. Nhưng chuyện tình nhạt quá , giống tình người hơn.
- Anh thông minh ghê ! Đó chính là tâm hồn của người Việt chúng em. Thi ca của chúng tôi coi nặng tính nhân bản và lãng mạn hơn thứ tình chiếm hữu đầy sắc dục.
- Nhưng sắc dục mới chính là nền tảng của tình yêu , nó gây hưng phấn và đam mê. Nó khiến tình yêu tồn tại và hiện hữu.
- Chỉ là cách nghĩ của anh thôi , và của xã hội bây giờ. Theo em biết, có rất nhiều người Mỹ theo Thiền học , chứng tỏ tinh thần quan trọng hơn thể xác. Và nội tâm là thứ tồn tại lâu hơn nhan sắc , anh không đồng ý sao?
- Như ánh mắt em phải không ? Và cả những câu chuyện hoang đường em kể. Rồi cái thằng tôi cứ đến đây mà nộp tiền , nộp mạng , chầu chực em cả buổi chiều.
- Xí ! Nói nghe kỳ...Em như một người bạn cũ của anh thôi , chỉ khác họ màu da.
- Khác nhiều lắm chứ , họ giống tôi hơn.
- Là sao?
- Chúng tôi thực tế lắm ! Gặp nhau thấy thích thì hò hẹn. Mết nhau thì lên giường. Hợp gu thì sống chung. Sống không được thì rã đám.
- Thế cho nên anh mới thất bại dài dài...

Hahaha...hahaha...

***

Anh John đã 45 tuổi chưa bao giờ kết hôn . Nhìn gương mặt tuấn tú đẹp trai , thân thể trẻ trung cường tráng của anh tôi cứ tưởng anh đắt đào lắm , té ra không phải .Từ sau cuộc chia tay với người bạn gái thứ nhì qua sáu tháng sống chung , anh đã không còn nghĩ đến chuyện tình yêu . Anh bị bệnh nghiện làm việc ( workaholic ) rất nặng .Anh sẵn sàng làm việc sáu ngày, bảy ngày . Anh được tín nhiệm nơi làm việc nhưng không giữ chức vụ cao vì bản tánh của anh rất dễ nổi nóng . Anh thường hay gây gỗ với đồng nghiệp , anh rất gàn bướng pha chút kiêu căng . Anh nhạy bén trong cung cách trò chuyện , có thể hiểu bất cứ điều gì tôi nói , dù tôi nói bóng gió , và hàm chứa nhiều ẩn ý trong cách diễn đạt . Đôi khi tôi trích dẫn tục ngữ , thành ngữ mà anh vẫn hiểu . Anh thường cười sau mỗi câu nói ý nhị của tôi . Anh rất tinh mắt nhận ra những sự khác biệt nhỏ nhặt khiến tôi rất bất ngờ .
- Em đã thay đổi kiểu tóc phải không ? Hay - Chiếc áo này hợp với em đó !
hoặc là
- Dường như hôm nay em có điều lo lắng ?
Anh có năng khiếu truyền đạt , khi anh muốn dạy tôi điều gì là tôi hiểu liền . Thời gian quen biết anh , trình độ English của tôi tăng rất nhanh , nhanh đến nỗi các con tôi sửng sốt . " Chú John là người thầy tốt nhất cho mẹ đó ! "
Anh giải thích cho tôi sự khác nhau giữa Folk song và Country song . Tại sao cha mẹ Mỹ thường khuyến khích các con độc lập sớm . Tại sao người Mỹ không quan tâm lắm đến backround của người phối ngẫu . Tại sao bọn trẻ bây giờ thích dùng tiếng lóng ...vv
Mỗi khi gặp mặt nhau chúng tôi dường như có rất nhiều chuyện để nói . Nếu tôi không bận anh xin nán lại hàng giờ , có khi cả buổi chiều .Tôi mà cần giúp gì , anh làm ngay không bao giờ say no với tôi .

Tôi không thể ngờ được một người đàn ông như anh lại không có bạn gái trong suốt 13 năm . Lúc đầu tôi tưởng anh nói dối vì muốn cua tôi . Sau ba năm tôi biết tánh anh không bao giờ nói dối , dù với bất cứ ai . Anh là người bộc trực , lương thiện và ngoan đạo . Anh có rất ít bạn bè , chỉ gắn bó với vài người từ thời highschool . Anh đặc biệt mê thích du lịch dù đôi lúc phải đi một mình . Chỉ cần có vài ngày nghỉ là anh tận dụng để đi đây đó , đi bất cứ đâu . Chỉ cần biết ở đâu đó có những buổi concert mà anh thích là a lê hấp lên đường . Sau mỗi chuyến đi như thế anh không quên mua cho tôi những món quà ngộ nghĩnh , có khi là một chùm ớt khô của Mexico , con búp bê hình quả trứng của Russia hoặc là một chiếc lá phong của Canada .

Một lần anh tặng tôi cuốn notebook nho nhỏ màu xanh với cây viết bic màu mực tím , tôi hỏi anh .
- Những thứ này đại diện cho quốc gia nào đây ?
- Cuốn notebook là trái tim anh , cây viết là tâm hồn em đó. Nó đại diện cho vương quốc của những người có tâm linh tương thông .
Trời ! Ai nói người Mỹ hời hợt vậy , ông nội này sâu sắc quá chừng !

Chúng tôi chia sẻ với nhau mọi thứ . Tôn giáo, chính trị , âm nhạc , đàn ông đàn bà ...vv
Tôi tặng anh vài quyển sách sơ lược về cấu trúc hình thành Phật Giáo và ý nghĩa của thuyết nhân quả , anh tỏ rõ thích thú .
- Em biết không ? Karmic giải thích được cho anh nhiều rắc rối đấy , và đầy sức chinh phục . Tánh anh xưa nay chỉ tin vào những điều logic . Chắc bữa nào anh phải theo em đi Chùa một lần quá .
- Thôi đi cha nội , ông đi quậy chùa thì có .
- Hehehe ...sao biết tỏng anh vậy ?
- Mắt anh cứ sáng rực lên mỗi khi nhìn đàn bà .
- Người đàn ông mạnh khoẻ bình thường vậy thôi .

Anh John thường bị đàn bà dụ dỗ , đặc biệt là những bà có vòng một xinh đẹp . Họ thường là những người mà anh gặp nơi làm việc .
Phụ huynh học trò , đồng nghiệp , member chơi Golf , kể cả Boss của anh .
- Anh John nè , khi anh đi lại với họ , anh có cảm giác thỏa mãn thật sự không ?
- E ...hèm ! Đơn giản chỉ là vấn đề tình dục thôi cô bé .
- Nhưng họ lớn tuổi vậy , anh không thấy mắc cở à ?
- Chính vì họ lớn hơn anh ,nên mọi chuyện sẻ càng đơn giản . Chúng tôi kín đáo , chừng mực , tôn trọng lẫn nhau coi nhau như bạn .
- Là bạn , sao lại lên giường với nhau ?
- Vì hai bên đều thích . Họ xinh đẹp , quyến rủ và đôi khi cô đơn . Anh giúp họ thoát khỏi buồn chán . Họ giúp anh duy trì bản năng của đàn ông . Thôi đi cô em , lo cho chồng con em thì được rồi . Quan tâm làm gì chuyện của giới độc thân chúng tôi . Nếu không em chẳng còn là Little Angel của tôi nữa đâu .
- Nhưng anh cứ qua lại với họ là không bình thường . Anh phải kiếm một cô vợ đàng hoàng , hoặc là một người tình chung thủy .
- Chi vậy hả ? Để họ trói cẳng anh sao . Anh đang là độc thân quý tộc đó , anh có công việc tốt , sức khoẻ hoàn hảo . Đa số đàn bà thấy tôi là phát điên lên ...ngoại trừ cô em .
- Xí ! Toàn mấy bà già hồi xuân dâm đãng , anh sẽ sụm bà chè rất sớm và sẽ không toàn thây đâu !

Anh không thèm cải với tôi nữa , chỉ ngắm tôi rồi tủm tỉm cười ...

***

Anh John thường che dấu sự cô đơn của mình bằng cách không trả lời điện thoại thường xuyên . Khi ở bên tôi điện thoại reo anh chỉ nhắc lên xem số mà không bao giờ trả lời . Có khi anh nấn ná tán dóc với tôi ba bốn tiếng đồng hồ . Nhân viên trong tiệm bắt đầu xì xào , tôi cũng thấy khó chịu .
- Cho anh nghe hết cái CD này đi .
hoặc là :
- Để anh đọc xong cuốn tạp chí này đã nghe .
Rồi anh lân la làm quen với tất cả mọi người trong tiệm . Ai cũng thích tánh lịch sự và cởi mở của anh . Rồi ai cũng sợ tôi mê anh . Càng gần gũi tôi càng nhận ra sự thật thà tự nhiên từ anh , một tâm hồn hết sức nhạy cảm và thông minh .Một hôm anh có ý mời tôi đi xem phim , tôi không dám , anh tiu nghỉu ra về .

Cả sáu tháng trời không thấy bóng anh . Tôi đoán là anh không đến nữa , đột nhiên anh xuất hiện không báo trước , gương mặt đượm u buồn . Anh mất hẳn phong thái tươi vui hàng ngày , người đàn bà của anh vừa qua đời vì ung thư ngực ở tuổi 52 . Người chồng bỏ rơi bà ta khi cơn bịnh hoành hành . Chỉ có anh John vẫn tới lui thăm viếng và an ủi

- Anh yêu chị ấy phải không ?
- Không ! Chúng tôi chỉ là bạn .
- Thì tại sao anh buồn nhiều đến thế ? Vì đã mất một người bạn tốt ư ?
- Vì thói đời đen bạc , tại sao người chồng có thể bỏ rơi vợ mình trong cơn hoạn nạn ?
- Có thể vì ông ta biết vợ mình ngoại tình chăng ?
- Không phải ! Ông ta không quan tâm tới điều đó . Vì bản thân ông ta cũng lang chạ khắp nơi . Em biết không, dẫu là gia đình giàu có nhưng cuộc sống của bà ta rất buồn . Bà ta không con cái , những ngày cuối đời rất trống vắng hoang vu . Bà ta rất mặc cảm vì sự tiều tụy của mình . Trước đây bà ấy rất quyến rủ .
- Anh quen chị ấy bao lâu ?
-Khoảng hai năm , đó là người đàn bà mà anh gắn bó lâu dài nhất . Những người khác không quá sáu tháng .
- Vậy chị ấy là người tình của anh , chứ còn gì nữa !
- Không phải mà ! Chúng tôi không quan hệ tình cảm với nhau .
- Rắc rối , khó hiểu ghê .
- Tại em cứ hay áp đặt sự việc thôi , hoặc là quá ngây thơ . Bà ta để lại cho anh một số tiền lớn , cùng với một số cổ phiếu trong công ty anh , đủ để bảo toàn cuộc sống của anh .
- Trời ạ ! Anh trúng độc đắc thiệt rồi , còn giả đò buồn nữa cha .
- Em chưa hiểu hết đâu ! Tiền bạc đến lại không khiến anh vui . Nó còn làm anh cảm thấy rất khó chịu , anh đâu có đủ tốt để được thế . Sau khi Mary mất , anh chợt bổng hiểu rất nhiều thứ . Anh thấy mình đã lãng phí thời gian . Đã rong chơi vô lối . Từ nay anh sẻ bớt du lịch , anh sẻ dành thêm thời gian cho người thân , sẻ suy ngẫm lại mấy cuốn sách của em . Anh không muốn tới lượt mình phải trải qua sự trống trãi như Mary . Cô ấy có tất cả chỉ là không hạnh phúc . Có nhiều thứ anh đã hứa phải làm cho Mary . Anh phải đưa tro cốt cô ấy về Canada , lúc nào Mary cũng nhớ Montreal , nhớ tới cha cô ấy đã ngoài tám mươi lủi thũi một mình , nhớ căn nhà trên sườn đồi ngó xuống rừng phong , nhớ mối tình đầu thơ mộng ở Québec .Anh muốn sống thử nơi mà Mary lớn lên. Có những thứ mà chúng ta cần phải tranh thủ làm khi chúng ta còn có thể ...

Mới có sáu tháng mà anh John đã thay đổi nhiều thế , trưởng thành trong cả nhân sinh quan . Có thể chính anh đã yêu chị Mary mà không biết , hoặc tình yêu của Mary đã cảm hóa anh chăng ?

Trước ngày anh lên đường , tôi đã mừng sinh nhật thứ 45 của anh . Tôi đi ăn cơm trưa với anh lần đầu cũng là lần cuối , gần tới Giáng sinh công việc ngập đầu tôi không có nhiều thời giờ cho anh . Bất chợt anh hỏi tôi :
- Nếu em chưa có chồng , em có dám yêu một người như tôi không ?
Nhìn anh buồn bã quá tôi không dám nói gì , cũng không muốn ăn gì . Gió cuối năm rờn rợn xoáy lốc trong tim tôi , gió buồn vẩn vơ tụ thành màng sương mỏng đọng quầng mắt anh John u tình . Đôi mắt xám đã nhạt màu, tay tôi còn khuấy mãi ly cafe ...
- Lần này không chắc sẻ gặp lại em đâu ! Em nhớ phải khám sức khoẻ thường niên nha cưng .
- Dạ em biết , Anh John !

- Cưng ơi , cưng có thể thử yêu tôi một lần không , nếu cưng chưa có chồng ?
Rồi anh huýt sáo lanh lảnh giai điệu của bài Ngày xưa Hoàng Thị ...
- Em nghe có đúng như bản nhạc không ? Hình như tôi đã hiểu được phần nào bài hát đó !

Tôi gật đầu , mà nước mắt tuôn rơi .


Mưa phố núi